Vidsuk
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 145-b. — ziyouz.com
Vidsuk (lot. via — yöl va duco — ötka-zaman) — yöllar çukur jarlik, suvsiz dara, botqoqlik va b. b-n tutaşadigan joylarga kuriladigan baland va uzun köpriksimon inşoot. V. metall, toş, beton va temir-betondan işlanadi; odatda, köp quloçli va şunga yaraşa köp tayançli böladi; ravoqsimon va töğri törtburçak şaklda tösinli qilib quriladi. Jarlik, dara, botqoqliklarni tuproq b-n töldiriş juda qimmatga tuşadigan va zamin juda böş bölgan hollarda V. qöl keladi. Toş V. Kds. Rimda ham qurilgan va asosan ravoqsimon bölgan. Metall va temir-beton V.lar 19-a.dan boşlab kurila boşlagan. V. qurişda me'morlar va muhandislarning mahoratlari uyğunlaşib ketişi lozim. Tayançlari (ustunlari) inşoot örtasiga tomon balandlaşib yoki kaltalaşib borişi (ya'ni tayançlarning balandligi har xil bölişi) b-n V. estakadadan farq qiladi. Özbekiston hududida qadim zamonlardan beri akveduk (jarlik, dara, soy, anhor va b. ustidan suv ötkaziş uçun quriladigan inşoot) qurilib kelinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВИДЦУК (лот. via — йўл ва duco — ўтка-заман) — йўллар чукур жарлик, сувсиз дара, ботқоқлик ва б. б-н туташадиган жойларга куриладиган баланд ва узун кўприксимон иншоот. В. металл, тош, бетон ва темир-бетондан ишланади; одатда, кўп қулочли ва шунга яраша кўп таянчли бўлади; равоқсимон ва тўғри тўртбурчак шаклда тўсинли қилиб қурилади. Жарлик, дара, ботқоқликларни тупроқ б-н тўлдириш жуда қимматга тушадиган ва замин жуда бўш бўлган ҳолларда В. қўл келади. Тош В. Кдц. Римда ҳам қурилган ва асосан равоқсимон бўлган. Металл ва темир-бетон В.лар 19-а.дан бошлаб курила бошлаган. В. қуришда меъморлар ва муҳандисларнинг маҳоратлари уйғунлашиб кетиши лозим. Таянчлари (устунлари) иншоот ўртасига томон баландлашиб ёки калталашиб бориши (яъни таянчларнинг баландлиги ҳар хил бўлиши) б-н В. эстакададан фарқ қилади. Ўзбекистон ҳудудида қадим замонлардан бери акведук (жарлик, дара, сой, анҳор ва б. устидан сув ўтказиш учун қуриладиган иншоот) қурилиб келинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.