Vijayanagar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 154-b. — ziyouz.com
Vijayanagar — Hindistonda, Krişna daryosidan jan.da 14—17- a.larda mavjud bölgan davlat; Hindistonning aksar qismida musulmon sulolalari hukmronlik qilayotgan davrda hindlarning eng yirik davlati. Jan. hind xalqlari (telugu, tamil, kannara va tulu)ning Dehli sultonligiga qarşi kuraşi natijasida vujudga kelgan (1336). Poytaxti — Vijayanagar ş. (luğaviy ma'nosi — ğalaba şahri). Devarayya II davri (1422—46)da butun Jan. Hindiston V.ga qöşib olingan, Seylon va Birmaga harbiy yurişlar qilinib Bahmaniylar sultonligi ustidan bir neça ğalabalarga erişilgan. Krişnadevarayya davri (1509—29)da V. qudratli davlatga aylangan. V.da jan. hind xalqlarining san'ati va adabiyoti taraqqiy etgan. Biroq içki nizolar, qöşni sultonliklar b-n bölgan muttasil uruşlar natijasida V. zaiflaşgan. Bijapur, Ahmadnagar, Bidor va Golkonda sultonliklari b-n bölgan uruşda (Talikot jangi, 1565) mağlubiyatga uçragaç, V. mayda sultonliklarga bölinib ketgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВИЖАЯНАГАР — Ҳиндистонда, Кришна дарёсидан жан.да 14—17- а.ларда мавжуд бўлган давлат; Ҳиндистоннинг аксар қисмида мусулмон сулолалари ҳукмронлик қилаётган даврда ҳиндларнинг энг йирик давлати. Жан. ҳинд халқлари (телугу, тамил, каннара ва тулу)нинг Деҳли султонлигига қарши кураши натижасида вужудга келган (1336). Пойтахти — Вижаянагар ш. (луғавий маъноси — ғалаба шаҳри). Деварайя II даври (1422—46)да бутун Жан. Ҳиндистон В.га қўшиб олинган, Цейлон ва Бирмага ҳарбий юришлар қилиниб Баҳманийлар султонлиги устидан бир неча ғалабаларга эришилган. Кришнадеварайя даври (1509—29)да В. қудратли давлатга айланган. В.да жан. ҳинд халқларининг санъати ва адабиёти тараққий этган. Бироқ ички низолар, қўшни султонликлар б-н бўлган муттасил урушлар натижасида В. заифлашган. Бижапур, Аҳмаднагар, Бидор ва Голконда султонликлари б-н бўлган урушда (Таликот жанги, 1565) мағлубиятга учрагач, В. майда султонликларга бўлиниб кетган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.