Vijdon erkinligi

Vijdon erkinligi - ijtimoiy-falsafiy tuşunça; har kimning öz e'tiqodiga köra, mazkur jamiyatda mavjud ijtimoiy meyorlarni buzmagan holda vijdoni buyurgani böyiça yaşaş, işlaş imkoniyati. Bunda dinga munosabat masalaning bir tomoni hisoblanadi. Siyosiy jihatdan V.e.gademokratiya körinişlaridan biri sifatida qaraladi. Yuridik nuqtai nazardan V.e. insonning asosiy şaxsiy huquklari sirasiga kiradi va demokratik erkinliklardan biri hisoblanadi. Özbekistonda u ÖzR Konstitutsiyasida, «Vijdon erkinligi va diniy taşkilotlar töğrisida»gi qonunda (1991 y. 14 iyunda qabul qilingan, 1998 y. 1 mayda yangi tahriri tasdiqlangan) nazarda tutilgan. Konstitutsiyaga köra, «hamma uçun vijdon erkinligi kafolatlanadi. Har bir inson xohlagan dinga e'tiqod qiliş yoki heç qaysi dinga e'tiqod qilmaslik huquqiga ega» (31-modda). Özbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi böyiça, diniy qaraşlarni majburan singdirişga yöl qöyilmaydi. Ayni vaqtda yangi tahrirdagi «Vijdon erkinligi va diniy taşkilotlar töğrisida»gi qonunga köra, dinga munosabatidan qat'i nazar fuqarolarning tengligi ta'minlanadi (4-modda). Uşbu qonunda ta'kidlanişiça, heç bir dinga yoki diniy e'tiqodga boşqalariga nisbatan biron-bir imtiyoz yoki çeklaşlar belgilanişiga yöl qöyilmaydi. Qonun muayyan yoşga yetgan fuqarolarning öz diniy ehtiyojlarini qondiriş uçun diniy taşkilot tuziş, oliy va örta diniy öquv yurtlarida ta'lim oliş tartib-qoidalarini ham belgilab bergan. Ayni vaqtda dindan davlat va Konstitutsiyaga qarşi tarğibot olib borişda, millatlararo adovat uyğotişda, vaziyatni beqarorlaştiruvçi uydirmalarni tarqatişda, aholi örtasida vahima çiqarişda hamda davlat, jamiyat va şaxsga qarşi qaratilgan boşqa ğarazli maqsadlarda foydalanişga yöl qöyilmaydi (5-modda).