Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Vikarlanuvçi turlar

    Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 164-b. — ziyouz.com

    Vikarlanuvçi turlar (lot. Vikarius — örin almaşinuvçi) — geografik va ekologik jihatdan birbirining örnini egallay oladigan yaqin qarindoş turlar. Mac, tiloğoçlar uruği areali V.t.: Sibir tiloğoçi (Rossiyaning Yevropa qismi, Ğarbiy Sibir), daur tiloğoçi (Şarqiy Sibir), Amerika tiloğoçi (Şim. Amerika) turlarining uzluksiz qatoridan iborat. Alp toğlarida rododendron arealida uning V.t. qattiqbargli rododendron (ohakli tuproqlarda), javdar rododendroni (silikatli tuproqlarda), Yevrosiyoda paxmoq oyoq (qumda) kiçik rododendron (soz tuproqlarda) hisoblanadi.

    V.t. tuşunçasi taksonomik jihatdan bir-biridan keskin farq qiladigan, lekin konvergent öxşaş, muayyan hayotiy formalarga mansub bölgan, biotsenozlarga öxşaş ekologik muhitni egallagan turlar, mas., körsiçqon (Yevropa), tillakörsiçqon (Afrika) va xaltali körsiçqonga (Avstraliya) nisbatan ham qöllaniladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ВИКАРЛАНУВЧИ ТУРЛАР (лот. Vikarius — ўрин алмашинувчи) — географик ва экологик жиҳатдан бирбирининг ўрнини эгаллай оладиган яқин қариндош турлар. Mac, тилоғочлар уруғи ареали В.т.: Сибирь тилоғочи (Россиянинг Европа қисми, Ғарбий Сибирь), даур тилоғочи (Шарқий Сибирь), Америка тилоғочи (Шим. Америка) турларининг узлуксиз қаторидан иборат. Альп тоғларида рододендрон ареалида унинг В.т. қаттиқбаргли рододендрон (оҳакли тупроқларда), жавдар рододендрони (силикатли тупроқларда), Евросиёда пахмоқ оёқ (қумда) кичик рододендрон (соз тупроқларда) ҳисобланади.

    В.т. тушунчаси таксономик жиҳатдан бир-биридан кескин фарқ қиладиган, лекин конвергент ўхшаш, муайян ҳаётий формаларга мансуб бўлган, биоценозларга ўхшаш экологик муҳитни эгаллаган турлар, мас., кўрсичқон (Европа), тиллакўрсичқон (Африка) ва халтали кўрсичқонга (Австралия) нисбатан ҳам қўлланилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.