Villari effekti
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 168-b. — ziyouz.com
Villari effekti — mexanik deformaiiyalar (çöziliş, buraliş, egiliş va b.)ning ferromagnetiklar magnitlanuvçanligiga ta'siri. Italyan fizigi E. Villari (Ye. Villari, 1836— 1904) oçgan (1865). Magnitlanganda ölçamlari qisqaradigan ferromagnetiklar (mas., nikel) çözilganda magnitlanganligini kamaytiradi. Bu hodisa teskari (manfiy) V. e. deb ataladi. Aksinça, magnitlanganda ölçamlari uzayadigan ferromagnetiklar (mas., tarkibida 65% nikel bölgan temir-nikel qotişmasidan yasalgan sterjen) çözilganda magnitlanganligini köpaytiradi. Bu hodisa töğri (musbat) V. e. deb ataladi. Aytib ötilgan materiallar siqilganda V. e. işorasi teskarisiga özgaradi. V.e. yuz berişiga sabab ferromagnetiklarga mexanik kuç ta'sir ettirilganda ularning strukturasi özgarişidir. V. e. texnikada muayyan magnit xossalariga ega bölgan materiallar yaratişda keng qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВИЛЛАРИ ЭФФЕКТИ — механик деформаииялар (чўзилиш, буралиш, эгилиш ва б.)нинг ферромагнетиклар магнитланувчанлигига таъсири. Итальян физиги Э. Виллари (Е. Villari, 1836— 1904) очган (1865). Магнитланганда ўлчамлари қисқарадиган ферромагнетиклар (мас., никель) чўзилганда магнитланганлигини камайтиради. Бу ҳодиса тескари (манфий) В. э. деб аталади. Аксинча, магнитланганда ўлчамлари узаядиган ферромагнетиклар (мас., таркибида 65% никель бўлган темир-никель қотишмасидан ясалган стержень) чўзилганда магнитланганлигини кўпайтиради. Бу ҳодиса тўғри (мусбат) В. э. деб аталади. Айтиб ўтилган материаллар сиқилганда В. э. ишораси тескарисига ўзгаради. В.э. юз беришига сабаб ферромагнетикларга механик куч таъсир эттирилганда уларнинг структураси ўзгаришидир. В. э. техникада муайян магнит хоссаларига эга бўлган материаллар яратишда кенг қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.