Vilson kamerasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 172-b. — ziyouz.com
Vilson kamerasi - zaryadlangan atom zarralari (proton, elektron va b.)ning harakat trayektoriyasini kuzatiş, impulsi va zaryadi işorasini aniqlaş uçun möljallangan asbob. Işi öta töyingan buğning kondensatsiyalanişiga, boşqaça aytganda tez zaryadlangan zarralarning izi böylab hosil böladigan ionlarda mayda suyuqlik tomçilari hosil bölişiga asoslangan. Stereoskopik tasvirni hosil qiliş uçun zarralar izlari bir neça fotoapparatlar yordamida fotosuratga olinadi. Kamera hajmi tez kengayganda t-ra keskin pasayadi, şu tufayli buğ öta töyinadi. Ç. Vilson ixtiro qilgan (1912). V.k. yordamida yadro reaksiyalarida vujudga keladigan elementar zarralarning turğunligini, yadroning faolligi va b. xususiyatlarini örganiş mumkin. V.k. bir neça ön yillar davomida zaryadlangan zarralar izlarini qayd qiladigan yagona detektor vazifasini bajardi. 50—60-y.larda u öz ahamiyatini yöqotdi va hozir pufak kamerasi va uçqun kamerasi işlatilmoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВИЛЬСОН КАМЕРАСИ - зарядланган атом зарралари (протон, электрон ва б.)нинг ҳаракат траекториясини кузатиш, импульси ва заряди ишорасини аниқлаш учун мўлжалланган асбоб. Иши ўта тўйинган буғнинг конденсацияланишига, бошқача айтганда тез зарядланган зарраларнинг изи бўйлаб ҳосил бўладиган ионларда майда суюқлик томчилари ҳосил бўлишига асосланган. Стереоскопик тасвирни ҳосил қилиш учун зарралар излари бир неча фотоаппаратлар ёрдамида фотосуратга олинади. Камера ҳажми тез кенгайганда т-ра кескин пасаяди, шу туфайли буғ ўта тўйинади. Ч. Вильсон ихтиро қилган (1912). В.к. ёрдамида ядро реакцияларида вужудга келадиган элементар зарраларнинг турғунлигини, ядронинг фаоллиги ва б. хусусиятларини ўрганиш мумкин. В.к. бир неча ўн йиллар давомида зарядланган зарралар изларини қайд қиладиган ягона детектор вазифасини бажарди. 50—60-й.ларда у ўз аҳамиятини йўқотди ва ҳозир пуфак камераси ва учқун камераси ишлатилмоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.