Vinnitsa viloyati
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 177-b. — ziyouz.com
Vinnitsa viloyati - Ukraina tarkibidagi viloyat. 1932 y. 27 fev.da tuzilgan. Mayd. 26,5 ming km2. Axrlisi 194,6 ming kişi (1999), 25 tumanga bölingan, 10 şahar, 29 şaharça bor. Jan.da Moldaviya Respublikasi b-n çegaradoş. Markazi — Vinnitsa ş.
Viloyat hududining aksari qismi Podoliya va Dnepr böyi qirlarida joylaşgan. Iqlimi mö'tadil kontinental. Yanv. ning örtaça t-rasi — 4, —6», iyulniki 18,8—20,5°. Yiliga 500— 550 mm yoğin yoğadi. Vegetatsiya davri 200 kun. V. v.dan Jan. Bug, Dnepr oqib ötadi. Tuproği asosan qoratuproq va sur tuproq. Hududining 12,6% örmon. Yelik, böri, tulki, örmon suvsari, olmaxon, quyon, kemiruvçilar, daryo qirğoqdarida qunduz, ördak, ğoz yaşaydi. Asosiy aholisi — ukrainlar (92% ga yaqin); şuningdek rus, yahudiy, polyak va b. ham yaşaydi.
V.v. Ukrainaning asosiy qand lavlagi ekiladigan va şakarqand sanoati rivojlangan r-nlaridan biri. Sanoati q.x. xom aşyosini qayta işlaşga ixtisoslaşgan. 40 ga yaqin şakarqand z-di, 10 dan ziyod spirt z-di, yirik konserva z-dlari va k-tlari işlab turibdi. Göşt va sut sanoati katta örin egallaydi. Maşinasozlik va metallsozlik sanoati korxonalarida asosan q.x. va oziq-ovqat sanoatlari uçun maşina va uskunalar işlab çiqariladi. Quriliş materiallari sanoati mahalliy kaolin (Gluxovetsk), granit va b. qazilmalarni işlaydi. Vinnitsada fosfat öğiti k-ti bor. Poyabzal, tikuvçilik f-kalari işlab turibdi.
Q. x. lavlagikorlik-ğallaçilik hamda göşt-sut çorvaçiligiga ixtisoslaşgan. Ğalla ekinlaridan kuzgi buğdoy, don-dukkaklilar, makkajöxori ekiladi. Şuningdek suli, tariq, greçixa, kungaboqar, kartoşka, tamaki, yem-xaşak ekinlaridan beda, yönğiçka yetiştiriladi. Boğdorçilik va Dnestr daryosi böyida tokçilik rivojlangan.
Çorvaçilikda sut-göşt qoramolçiligi va çöçqaçilik yetakçi örinda. Parrandaçilik, hovuz baliqçiligi va asalariçilik rivojlangan. T. y. uzunligi qariyb 1200 km. Muhim t. y. yönalişlari: Kiyev — Odessa, Kiyev — Lvov. Xöjalik yuklarining asosiy qismi t. y. va avtomobil transportida taşiladi. Jan. Bug va Dnestr daryolarida kema qatnaydi. Vinnitsada aeroport bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВИННИЦА ВИЛОЯТИ - Украина таркибидаги вилоят. 1932 й. 27 фев.да тузилган. Майд. 26,5 минг км2. Ахрлиси 194,6 минг киши (1999), 25 туманга бўлинган, 10 шаҳар, 29 шаҳарча бор. Жан.да Молдавия Республикаси б-н чегарадош. Маркази — Винница ш.
Вилоят ҳудудининг аксари қисми Подолия ва Днепр бўйи қирларида жойлашган. Иқлими мўътадил континентал. Янв. нинг ўртача т-раси — 4, —6», июлники 18,8—20,5°. Йилига 500— 550 мм ёғин ёғади. Вегетация даври 200 кун. В. в.дан Жан. Буг, Днепр оқиб ўтади. Тупроғи асосан қоратупроқ ва сур тупроқ. Ҳудудининг 12,6% ўрмон. Елик, бўри, тулки, ўрмон сувсари, олмахон, қуён, кемирувчилар, дарё қирғоқдарида қундуз, ўрдак, ғоз яшайди. Асосий аҳолиси — украинлар (92% га яқин); шунингдек рус, яҳудий, поляк ва б. ҳам яшайди.
В.в. Украинанинг асосий қанд лавлаги экиладиган ва шакарқанд саноати ривожланган р-нларидан бири. Саноати қ.х. хом ашёсини қайта ишлашга ихтисослашган. 40 га яқин шакарқанд з-ди, 10 дан зиёд спирт з-ди, йирик консерва з-длари ва к-тлари ишлаб турибди. Гўшт ва сут саноати катта ўрин эгаллайди. Машинасозлик ва металлсозлик саноати корхоналарида асосан қ.х. ва озиқ-овқат саноатлари учун машина ва ускуналар ишлаб чиқарилади. Қурилиш материаллари саноати маҳаллий каолин (Глуховецк), гранит ва б. қазилмаларни ишлайди. Винницада фосфат ўғити к-ти бор. Пойабзал, тикувчилик ф-калари ишлаб турибди.
Қ. х. лавлагикорлик-ғаллачилик ҳамда гўшт-сут чорвачилигига ихтисослашган. Ғалла экинларидан кузги буғдой, дон-дуккаклилар, маккажўхори экилади. Шунингдек сули, тариқ, гречиха, кунгабоқар, картошка, тамаки, ем-хашак экинларидан беда, йўнғичка етиштирилади. Боғдорчилик ва Днестр дарёси бўйида токчилик ривожланган.
Чорвачиликда сут-гўшт қорамолчилиги ва чўчқачилик етакчи ўринда. Паррандачилик, ҳовуз балиқчилиги ва асаларичилик ривожланган. Т. й. узунлиги қарийб 1200 км. Муҳим т. й. йўналишлари: Киев — Одесса, Киев — Львов. Хўжалик юкларининг асосий қисми т. й. ва автомобиль транспортида ташилади. Жан. Буг ва Днестр дарёларида кема қатнайди. Винницада аэропорт бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.