Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Virusologiya instituti

    Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 195-b. — ziyouz.com

    Virusologiya instituti -Özbekiston FA Virusologiya instituti — odamlar uçun öta xavfli bölgan yuqumli kasalliklar, jumladan viruslar qözgatadigan kasalliklarning tarqalişi, viruslarning taşqi muhitda saqlanişi qonuniyatlarini örganadigan, fundamental va amaliyot uçun tadqiqotlar olib boradigan in-t. Örta Osiyo mintaqalarida viruslarning tarqalişi, virusli kasalliklar rivojlanişining mintaqaviy qonuniyatlarini örganiş maqsadida sobiq Ittifoq Tibbiyot FA D.I. Ivanovskiy nomidagi Virusologiya in-tining Toşkentdagi filiali sifatida 1978 y.da taşkil etilgan. 1988 y.dan Özbekiston Soğliqni saqlaş vazirligiga qaraşli mustaqil in-t, 1991 y.dan Tibbiyot FA Örta Osiyo bölimi in-ti, 1994 y.dan Özbekiston FA qaramoğida. In-tda gepatit viruslarini aniqlaş va taşhislaş, virusli gepatitlar epidemiologiyasi, bolalar va kattalarda uçraydigan gepa-titlar klinikasini örganiş, jigar hujayralarini immunelektron mikroskopik morfologiyasini örganiş, interferon, detoksikatsiya, arbovirus-larni örganiş lab.lari bor. V.i.ning ilmiy yönalişi respublikada virusli gepatit hamda arboviruslarga xos kasalliklarning viruslarini aniqlaş va ularning öziga xos hamda ular keltirib çiqaradigan kasalliklarning rivojlanişi va keçişi qonuniyatlarini örganişga qaratilgan. In-t virusli kasalliklarni öz vaqtida aniqlaş va oldini oliş, asoratlari-ni tugatiş tadbirlarini işlab çiqadi va tibbiyot amaliyotiga tatbiq etadi. 20 yil davomida olib borilgan tadqiqotlar natijasida MDH davlatlari orasida birinçi bölib virusli gepatitning A, V, S, D, Ye turi borligi va ular öziga xos qonuniyatlar hamda farqlarga ega ekanligi, epidemiologiyasi, klinik rivojlanişi va qoldirajak asoratlari b-n ham bir-biridan farq qilişi aniqlanadi. 1988 y.da V.i. taşabbusi b-n V gepatitga qarşi ötkazilgan emlaş tufayli bu kasallikning kamayişi isbotlandi va şu asosida dastur hamda loyihalar işlab çiqildi. Mintaqada arboviruslarning turlari, ularning ekogeografiyasi aniqlandi. Bir mintaqadan ikkinçi mintaqaga viruslar va ular manbalarining köçib yurişi hamda kasallikning röyobga çiqişiga oid qonuniyatlar örganildi. Interferon lab. Özbekistonda keng tarqalgan dorivor ösimliklarda viruslarga ta'sir etuvçi moddalarni örganiş va amaliyotga tatbiq etiş b-n şuğullanadi. Detoksikatsiya lab. bemor organizmidagi suyuqliklar va hujayralarda mavjud bölgan zaharli moddalarni parçalaş va ularni organizmdan çiqarib yuboriş usullari ustida izlanişlar olib boradi.

    In-tda 4 fan d-ri, 15 dan ortiq fan nomzodi va bir qança ilmiy xodimlar faoliyat körsatadi (2001).

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ВИРУСОЛОГИЯ ИНСТИТУТИ -Ўзбекистон ФА Вирусология институти — одамлар учун ўта хавфли бўлган юқумли касалликлар, жумладан вируслар қўзгатадиган касалликларнинг тарқалиши, вирусларнинг ташқи муҳитда сақланиши қонуниятларини ўрганадиган, фундаментал ва амалиёт учун тадқиқотлар олиб борадиган ин-т. Ўрта Осиё минтақаларида вирусларнинг тарқалиши, вирусли касалликлар ривожланишининг минтақавий қонуниятларини ўрганиш мақсадида собиқ Иттифоқ Тиббиёт ФА Д.И. Ивановский номидаги Вирусология ин-тининг Тошкентдаги филиали сифатида 1978 й.да ташкил этилган. 1988 й.дан Ўзбекистон Соғлиқни сақлаш вазирлигига қарашли мустақил ин-т, 1991 й.дан Тиббиёт ФА Ўрта Осиё бўлими ин-ти, 1994 й.дан Ўзбекистон ФА қарамоғида. Ин-тда гепатит вирусларини аниқлаш ва ташҳислаш, вирусли гепатитлар эпидемиологияси, болалар ва катталарда учрайдиган гепа-титлар клиникасини ўрганиш, жигар ҳужайраларини иммунэлектрон микроскопик морфологиясини ўрганиш, интерферон, детоксикация, арбовирус-ларни ўрганиш лаб.лари бор. В.и.нинг илмий йўналиши республикада вирусли гепатит ҳамда арбовирусларга хос касалликларнинг вирусларини аниқлаш ва уларнинг ўзига хос ҳамда улар келтириб чиқарадиган касалликларнинг ривожланиши ва кечиши қонуниятларини ўрганишга қаратилган. Ин-т вирусли касалликларни ўз вақтида аниқлаш ва олдини олиш, асоратлари-ни тугатиш тадбирларини ишлаб чиқади ва тиббиёт амалиётига татбиқ этади. 20 йил давомида олиб борилган тадқиқотлар натижасида МДҲ давлатлари орасида биринчи бўлиб вирусли гепатитнинг А, В, С, Д, Е тури борлиги ва улар ўзига хос қонуниятлар ҳамда фарқларга эга эканлиги, эпидемиологияси, клиник ривожланиши ва қолдиражак асоратлари б-н ҳам бир-биридан фарқ қилиши аниқланади. 1988 й.да В.и. ташаббуси б-н В гепатитга қарши ўтказилган эмлаш туфайли бу касалликнинг камайиши исботланди ва шу асосида дастур ҳамда лойиҳалар ишлаб чиқилди. Минтақада арбовирусларнинг турлари, уларнинг экогеографияси аниқланди. Бир минтақадан иккинчи минтақага вируслар ва улар манбаларининг кўчиб юриши ҳамда касалликнинг рўёбга чиқишига оид қонуниятлар ўрганилди. Интерферон лаб. Ўзбекистонда кенг тарқалган доривор ўсимликларда вирусларга таъсир этувчи моддаларни ўрганиш ва амалиётга татбиқ этиш б-н шуғулланади. Детоксикация лаб. бемор организмидаги суюқликлар ва ҳужайраларда мавжуд бўлган заҳарли моддаларни парчалаш ва уларни организмдан чиқариб юбориш усуллари устида изланишлар олиб боради.

    Ин-тда 4 фан д-ри, 15 дан ортиқ фан номзоди ва бир қанча илмий ходимлар фаолият кўрсатади (2001).

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.