Vismutin
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 199-b. — ziyouz.com
Vismutin VISMUTIN, vismut yaltiroği — sulfidlar sinfiga kiruvçi mineral. Kimyoviy formulasi Bi2S3. Köşimçalari Sb, Se. Rombik singoniyali. Çöziq prizma, ignasimon, radial şu'lasimon, yelpiğiçsimon, yirik kristallar. Rangi ruxsimon oq, qörğoşinsimon kulrang. Yaltirokligi metallsimon, elektr ötkazmaydi. Qattikligi 2— 2,6. S. or. 6,8—7,2. V. yuqori haroratli gidrotermal yertomirlarda, greyzenli, kontakt-metasomatik konlarda pirit, arsenopirit, Zn, Pb, Cu, Fe sulfidlari va qalay, volfram, molibden, sof-tuğma vismut va b. minerallar b-n birga hosil böladi. Oksidlaniş zonasida oson parçalanib ikkilamçi oksidlar (vismut oxrasi), sulfaoksidlar, vismutning suvli karbonatlari hosil böladi. V. Özbekistonda Çatqol (Ustarasoy, Burçmulla) va Qurama (Adrasmon, Qizilguta, Terakli,. Toşkeskan, Qöşbuloq, Çodaq, Miskon, Qöşmasoy) tizmalaridagi rudali konlar va Ğarbiy Özbekiston (Langar, Ingiçka, Uğat, Çoştepa, Oqqörğon, Çuyun konlari)da topilgan. Vismut olinadigan ruda. V. kimyoviy asboblar işlaşda va tibbiyotda keng qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВИСМУТИН, висмут ялтироғи — сульфидлар синфига кирувчи минерал. Кимёвий формуласи Bi2S3. Кўшимчалари Sb, Se. Ромбик сингонияли. Чўзиқ призма, игнасимон, радиал шуъласимон, елпиғичсимон, йирик кристаллар. Ранги рухсимон оқ, қўрғошинсимон кулранг. Ялтироклиги металлсимон, электр ўтказмайди. Қаттиклиги 2— 2,6. С. or. 6,8—7,2. В. юқори ҳароратли гидротермал ертомирларда, грейзенли, контакт-метасоматик конларда пирит, арсенопирит, Zn, Pb, Cu, Fe сульфидлари ва қалай, вольфрам, молибден, соф-туғма висмут ва б. минераллар б-н бирга ҳосил бўлади. Оксидланиш зонасида осон парчаланиб иккиламчи оксидлар (висмут охраси), сульфаоксидлар, висмутнинг сувли карбонатлари ҳосил бўлади. В. Ўзбекистонда Чатқол (Устарасой, Бурчмулла) ва Қурама (Адрасмон, Қизилгута, Теракли,. Тошкескан, Қўшбулоқ, Чодақ, Мискон, Қўшмасой) тизмаларидаги рудали конлар ва Ғарбий Ўзбекистон (Лангар, Ингичка, Уғат, Чоштепа, Оққўрғон, Чуюн конлари)да топилган. Висмут олинадиган руда. В. кимёвий асбоблар ишлашда ва тиббиётда кенг қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.