Viterit
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 206–207-b. — ziyouz.com
Viterit [ingliz olimi W. Withering (1741—1799) nomidan] — karbonatlar sinfiga kiruvçi mineral. Kimyoviy formulasi VaSO3. Rombik singoniyali. Rangi oq, kulrang, sariq, ba'zan rangsiz. Yaxlit buyraksimon, şarsimon, tolasimon agregatlar, kamdan kam kristallar. Qattikligi 3—3,5, s. og. 4,3. V. çangi odam organizmiga zaharli ta'sir etadi. Odatda gidrotermal konlarda kalsit, dolomit Rv, Zn, Fe sulfidlari, köpinça barit b-n birga uçraydi. Ekzogen şaroitda hosil bölgan turlari ma'lum. V.ning yirik konlari juda kam. Yagona öziga xos V. koni Angliyada (Nortumberlend). Çuqurlikdagi issiq suvlardan hosil böladi. V. bariy va uning tuzlari olinadigan ruda. RF (Çelyabinsk viloyati), Ukraina (Donbass, Podoliya va b.), Turkmanistonda topilgan. Özbekistonda barit tomirlarida uçraydi (Qurama tizmasi va b.). Rezina va qoğoz sanoatida, yuqori sifatli oq böyoq tayyorlaşda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВИТЕРИТ [инглиз олими W. Withering (1741—1799) номидан] — карбонатлар синфига кирувчи минерал. Кимёвий формуласи ВаСО3. Ромбик сингонияли. Ранги оқ, кулранг, сариқ, баъзан рангсиз. Яхлит буйраксимон, шарсимон, толасимон агрегатлар, камдан кам кристаллар. Қаттиклиги 3—3,5, с. ог. 4,3. В. чанги одам организмига заҳарли таъсир этади. Одатда гидротермал конларда кальцит, доломит Рв, Zn, Fe сульфидлари, кўпинча барит б-н бирга учрайди. Экзоген шароитда ҳосил бўлган турлари маълум. В.нинг йирик конлари жуда кам. Ягона ўзига хос В. кони Англияда (Нортумберленд). Чуқурликдаги иссиқ сувлардан ҳосил бўлади. В. барий ва унинг тузлари олинадиган руда. РФ (Челябинск вилояти), Украина (Донбасс, Подолия ва б.), Туркманистонда топилган. Ўзбекистонда барит томирларида учрайди (Қурама тизмаси ва б.). Резина ва қоғоз саноатида, юқори сифатли оқ бўёқ тайёрлашда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.