Vobkent tumani

Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 215–216-b. — ziyouz.com

Vobkent tumani — Buxoro viloyatidagi tuman. 1926 y. 29 sent.da taşkil etilgan. V. t. jan.da Buxoro tumani, ğarbda Peşku, Romitan tumanlari, şim. da Şofirkon tuman i, şim.-şarqda Ğijduvon tumani va şarqda Navoiy viloyatining Qiziltepa tumani b-n çegaradoş. Mayd. 0,29 ming km2. Aholisi 101 ming kişi (2001). V.t.da bir şahar (Vobkent), 11 kişloq fuqarolari yiğini (Imomqozixon, Kumuşkent, Permast, Rohkent, Xayrabotça, Xalaç, Xargöş, Ehson, Yangikent, Qipçoq, Qönğirot) bor. Markazi — Vobkent ş.

Tabiati. V. t. Hududi çöl b-n voha orasidagi tekislikda joylaşgan. Iqlim kontinental. Iyulning örtaça t-rasi 28—30», yanv.niki — 0° dan —2* gaça. Yiliga 140—200 mm yoğin tuşadi. Vegetatsiya davri 150—180 kun. Tuman hududidan Zarafşon daryosi oqib ötadi va Amu-Buxoro maşina kanali bor. Tuproği asosan böz tuproq. Yantoq, şirinmiya, aççiqmiya, şöra, ajriq, qamiş, yaltirboş, qirqböğin, kovrak, otquloq va b. ösadi. Yovvoyi hayvonlardan böri, tulki, çiyaböri, quyon, yumronqoziq, eçkemar, toşbaqa va b. yaşaydi.

Aholisi, asosan, özbeklar; rus, tojik, ozarbayjon, tatar, koreys va b. millat vakillari ham yaşaydi. 1 km2 ga 317,6 kişi töğri keladi. Şaharliklar 16 ming kişi. Qişloq aholisi 85 ming kişi (2001).

Xöjaligi. Tuman xöjaligining asosini q. x. taşkil etadi. Q. x.ning asosiy tarmoği — paxtaçilik. Paxta, galla, poliz ekinlari, sabzavot, beda, makkajöxori ekiladi. V. t.da 15 şirkat xöjaligi, ijara xöjaligi, parrandaçilik f-kasi, xöjaliklararo bördoqiçilik korxonasi, 5 sanoat i. ç. korxonasi, 10 quriliş korxonasi, 3 avtokorxona, 300 dan ziyod tadbirkorlik b-n şuğullanuvçi korxonalar, şuningdek 290 dehqon va fermer xöjaliklari, yakka tartibda tadbirkorlik b-n şuğullanuvçi fuqarolar faoliyat körsatmoqda. Tuman şirkat va şaxsiy xöjaliklarida 40,2 ming qoramol, 48,7 ming qöy va eçki bor. V. t.da mexanizatsiyalaşgan köçma quriliş kolonnasi, quriliş boşqarmalari, maişiy xizmat körsatiş k-ti, avtobazalar bor. Tuman hududidan Toşkent — Buxoro — Urganç — Nukus avtomobil magistral yöli ötgan.

2000/2001 öquv yilida 46 umumiy ta'lim maktabi, 1 musiqa maktabi, 2 iqtidorli bolalar litseyi, 1 biznes maktabi, 1 kasb-hunar kolleji, 50 dan ziyod ommaviy va bolalar kutubxonasi, 18 klub, 480 örinli kasalxona, 16 vraçlik ambulatoriyasi, 29 qişloq vraçlik punkti bölib, ularda 213 vraç, 1218 örta ma'lumotli tibbiy xodim işlaydi. 1933 i.dan «Vobkent hayoti» tuman gaz. çiqadi (adadi 1210).

Vobkent ş.da Vobkent minorasi, V. t.ning Xayrobod şirkat xöjaligi hududida «Çaşmai Ayyub» maqbarasi (1208—12), Abdulazizxon madrasasi (15—16-a.lar), Vobkent hammomi (16— 17-a.lar), Söfidehqon xonaqosi (17— 18-a.lar), Permast qişloğida Toşmaçit va b. tarixiy obidalar mavjud.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ВОБКЕНТ ТУМАНИ — Бухоро вилоятидаги туман. 1926 й. 29 сент.да ташкил этилган. В. т. жан.да Бухоро тумани, ғарбда Пешку, Ромитан туманлари, шим. да Шофиркон туман и, шим.-шарқда Ғиждувон тумани ва шарқда Навоий вилоятининг Қизилтепа тумани б-н чегарадош. Майд. 0,29 минг км2. Аҳолиси 101 минг киши (2001). В.т.да бир шаҳар (Вобкент), 11 кишлоқ фуқаролари йиғини (Имомқозихон, Кумушкент, Пермаст, Роҳкент, Хайработча, Халач, Харгўш, Эҳсон, Янгикент, Қипчоқ, Қўнғирот) бор. Маркази — Вобкент ш.

Табиати. В. т. Ҳудуди чўл б-н воҳа орасидаги текисликда жойлашган. Иқлим континентал. Июлнинг ўртача т-раси 28—30», янв.ники — 0° дан —2* гача. Йилига 140—200 мм ёғин тушади. Вегетация даври 150—180 кун. Туман ҳудудидан Зарафшон дарёси оқиб ўтади ва Аму-Бухоро машина канали бор. Тупроғи асосан бўз тупроқ. Янтоқ, ширинмия, аччиқмия, шўра, ажриқ, қамиш, ялтирбош, қирқбўғин, коврак, отқулоқ ва б. ўсади. Ёввойи ҳайвонлардан бўри, тулки, чиябўри, қуён, юмронқозиқ, эчкемар, тошбақа ва б. яшайди.

Аҳолиси, асосан, ўзбеклар; рус, тожик, озарбайжон, татар, корейс ва б. миллат вакиллари ҳам яшайди. 1 км2 га 317,6 киши тўғри келади. Шаҳарликлар 16 минг киши. Қишлоқ аҳолиси 85 минг киши (2001).

Хўжалиги. Туман хўжалигининг асосини қ. х. ташкил этади. Қ. х.нинг асосий тармоғи — пахтачилик. Пахта, галла, полиз экинлари, сабзавот, беда, маккажўхори экилади. В. т.да 15 ширкат хўжалиги, ижара хўжалиги, паррандачилик ф-каси, хўжаликлараро бўрдоқичилик корхонаси, 5 саноат и. ч. корхонаси, 10 қурилиш корхонаси, 3 автокорхона, 300 дан зиёд тадбиркорлик б-н шуғулланувчи корхоналар, шунингдек 290 деҳқон ва фермер хўжаликлари, якка тартибда тадбиркорлик б-н шуғулланувчи фуқаролар фаолият кўрсатмоқда. Туман ширкат ва шахсий хўжаликларида 40,2 минг қорамол, 48,7 минг қўй ва эчки бор. В. т.да механизациялашган кўчма қурилиш колоннаси, қурилиш бошқармалари, маиший хизмат кўрсатиш к-ти, автобазалар бор. Туман ҳудудидан Тошкент — Бухоро — Урганч — Нукус автомобиль магистрал йўли ўтган.

2000/2001 ўқув йилида 46 умумий таълим мактаби, 1 мусиқа мактаби, 2 иқтидорли болалар лицейи, 1 бизнес мактаби, 1 касб-ҳунар коллежи, 50 дан зиёд оммавий ва болалар кутубхонаси, 18 клуб, 480 ўринли касалхона, 16 врачлик амбулаторияси, 29 қишлоқ врачлик пункти бўлиб, уларда 213 врач, 1218 ўрта маълумотли тиббий ходим ишлайди. 1933 и.дан «Вобкент ҳаёти» туман газ. чиқади (адади 1210).

Вобкент ш.да Вобкент минораси, В. т.нинг Хайробод ширкат хўжалиги ҳудудида «Чашмаи Айюб» мақбараси (1208—12), Абдулазизхон мадрасаси (15—16-а.лар), Вобкент ҳаммоми (16— 17-а.лар), Сўфидеҳқон хонақоси (17— 18-а.лар), Пермаст қишлоғида Тошмачит ва б. тарихий обидалар мавжуд.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.