Vodiy

Vodiy — relyefning uzunasiga çözilgan botiq şakli. Hosil bölişiga köra erozion va tektonik V. böladi. V.larning dastlabki şakli, asosan eroziya natijasida, vaqtinça oqar suvlar hosil qilgan jarliklardir. Bir kança şunday jarliklar birlaşib suvi havzaga quyilgungaça kattalaşa boradi. V. yon bağri baland yoki past, tik yoki qiya, yondan Karaganda (profili) botiq, töğri qavariq yoki zina şaklida (terrasalar) bölişi mumkin. Tub jinslarning yotişiga (strukturasiga) qarab sinklinal, antiklinal, monoklinal, uzilma va graben V.lar böladi. Şakliga qarab V. quyidagilarga bölinadi: 1) dara— tor V., yon bağirlari tik böladi, toğli joylarda uçraydi. Tojikiston va Özbekistonning bir qança tumanlarida tangi deyiladi; 2) kanon — tagi ança tor, yon başrlari juda tik, çuqur V., toğ va platolarda uçraydi. Örta Osiyoda qopçiğay deyiladi; 3) köndalang kesimi V-simon V., asosan toğlarda böladi; 4) tagi tekis V., tekisliklarda köp uçraydi; 5) toğorasimon V. — troglar; toğlarda muzliklarning harakati natijasida vujudga keladi. V.ning yon bağirlarida terrasalar böladi. Tektonik çökiş natijasida paydo bölgan ba'zi bir botiqlar — V.larga Örta Osiyodagi Zarafşon vodiysi, Olay vodiysi, Farğona vodiysi, Şim. Amerikadagi Kaliforniya vodiysi va b. bunga mi-sol böla oladi. Bunday V.larda aholi köpinça ziç yaşaydi.