Vodorod yodid
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 220-b. — ziyouz.com
Vodorod yodid VODOROD YODID, HJ - vodorod b-n yod birikmasi: rangsiz, havoda tinmay tutaydigan böğuvçi gaz; qaynaş t-rasi —35,4°, suyuqlaniş t-rasi — 50,9°, ziçligi 2,86 g/sm3, yuqori t-rada parçalanib, vodorod b-n yodga ajraladi. Suvdagi eritmasi yodid kislota deyiladi. U juda kuçli kislota va qaytaruvçidir; havoda oson oksidlanib, yod ajratib çiqaradi. Sanoatda 500° da vodorodni katalizator (platina) iştirokida yod b-n biriktirib, lab.da esa fosfor yodidni gidrolizlab olinadi. V. y. yodidlar tayyorlaşda, organik sintezda qaytaruvçi sifatida qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВОДОРОД ЙОДИД, HJ - водород б-н йод бирикмаси: рангсиз, ҳавода тинмай тутайдиган бўғувчи газ; қайнаш т-раси —35,4°, суюқланиш т-раси — 50,9°, зичлиги 2,86 г/см3, юқори т-рада парчаланиб, водород б-н йодга ажралади. Сувдаги эритмаси йодид кислота дейилади. У жуда кучли кислота ва қайтарувчидир; ҳавода осон оксидланиб, йод ажратиб чиқаради. Саноатда 500° да водородни катализатор (платина) иштирокида йод б-н бириктириб, лаб.да эса фосфор йодидни гидролизлаб олинади. В. й. йодидлар тайёрлашда, органик синтезда қайтарувчи сифатида қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.