Vodorodsimon atomlar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 222-b. — ziyouz.com
Vodorodsimon atomlar - 1) tuzilişi vodorod atomiga öxşaş,yadro va bitta elektrondan iborat yengil elementlarning ionlari. Bunday atomli elementlar (Ne+, Ve3+ va b.) faqat atom raqamlari b-n bir-biridan farq qiladi. V. a. energiyasi sathi va spektri vodorod atomi energiyasi sathi va spektriga öxşaydi, lekin energiya masştabi va ötiş çastotasi z2 marta (z— elementning atom raqami) ortişi b-n undan ajralib turadi; 2) yangi atomlar deb nomlanadigan beqaror zarraçalar. Ularga birinçi navbatda vodorod atomi yadrosi (proton) dan va manfiy zaryadlangan elementar zarraça (myuon M», P~ mezon, K~ mezon va b.)dan taşkil topgan mezoatomlar, keyin elektron va musbat zaryadlangan elementar zarraçalardan taşkil topgan sistemalar: pozitron, myuon M+, P+ yoki K+ mezon (tegişliça pozitroniy, myuoniy, pioniy, kaoniy deb nomlanadigan zarraçalar)dan taşkil topgan sistemalar kiradi. Bu sistemalar modda orqali yuqorida keltirilgan elementar zarraçalar ötganda hosil bölib, kimyoviy reaksiyalarga vodorod atomiga öxşaş kirişadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВОДОРОДСИМОН АТОМЛАР - 1) тузилиши водород атомига ўхшаш,ядро ва битта электрондан иборат енгил элементларнинг ионлари. Бундай атомли элементлар (Не+, Ве3+ ва б.) фақат атом рақамлари б-н бир-биридан фарқ қилади. В. а. энергияси сатҳи ва спектри водород атоми энергияси сатҳи ва спектрига ўхшайди, лекин энергия масштаби ва ўтиш частотаси z2 марта (z— элементнинг атом рақами) ортиши б-н ундан ажралиб туради; 2) янги атомлар деб номланадиган беқарор заррачалар. Уларга биринчи навбатда водород атоми ядроси (протон) дан ва манфий зарядланган элементар заррача (мюон М», П~ мезон, К~ мезон ва б.)дан ташкил топган мезоатомлар, кейин электрон ва мусбат зарядланган элементар заррачалардан ташкил топган системалар: позитрон, мюон М+, П+ ёки К+ мезон (тегишлича позитроний, мюоний, пионий, каоний деб номланадиган заррачалар)дан ташкил топган системалар киради. Бу системалар модда орқали юқорида келтирилган элементар заррачалар ўтганда ҳосил бўлиб, кимёвий реакцияларга водород атомига ўхшаш киришади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.