Volframatlar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 240–241-b. — ziyouz.com
Matn sifati past bölişi mumkin. Bu maqola PDF'dagi buzuq belgilar bilan olingan (işonç 85%): ayrim söz va raqamlar xato bölişi mumkin — iqtibos keltirişdan oldin asl matn bilan solişting.
Volframatlar — volframat kislotalarning tuzlari. V. normal (tarkibida WO42» ioni bölgan oddiy V., monovolframatlar), izopolivolframatlar (izopolivolframat kislotalarning tuzlari), polivolframatlar (tarkibida \UpOz~+1 ioni bölgan V.) va geteropolivolframatlar (geteropolivolframat kislotalarning tuzlari) ga bölinadi. Oksidlaniş darajasi + 1 va +3 ga, goho +2 (Sa, Sr, Va, R)ga teng bölgan metall monovolframatlarning strukturasiga WO4 tetraedrlari kiradi. Işqoriy metallar, magniy va talliy (I)-monovolframatlar suvda yaxşi eriydi; eritmalaridan kristallogidratlar holida ajralib çiqadi. Monovolframatlar metall tuzlari eritmalariga işqoriy metallar V.ini ta'sir ettirib yoki stexiometrik miqdordagi metall oksidlari WO3 b-n birga 600— 800° da qizdirib olinadi. Tabiatda monovolframatlar şeyellit CaWO4, volframit (Fe, Mn) WO4 va b. minerallar körinişida uçraydi. Monovolframatlarga 600—800° da WO3 ta'sir ettirilsa polivolframatlar hosil böladi. Monovolframatlar eritmalaridagi \UO42~anionlarining kislotali muhitda polikondensatsiyalanişi natijasida izopolivolframatlarning anionlari hosil böladi. Işqoriy metallar V. va silikat, fosfat, arsenat yoki borat kislotalarning tuzlaridan taşkil topgan eritmalarda kislotali muhitda geterovolframatlarning kompleks anionlari, mas., [x(W3Ol0)J (8-p) hosil böladi. Bu yerda x—Si, P, As, Bi, p—oksidlaniş darajasi. Geterovolframatlar eritmalardan kristallogidratlar holida ajralib çiqadi, mas., K3[P(W3O,0)4]- 4H2O. Kaliy va natriy monovolframatlari volfram bronzalari i.ç.da qöllaniladi. Magniy, kadmiy va rux monovolframatlari — lyuminoforlar işqoriy metallar va nodir elementlarning qöş V. tarkibiga kiradi. Ba3WO6 termokatodlar tayyorlaşda, kadmiy va terbiy monovolframatlari lazer materiali sifatida işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВОЛЬФРАМАТЛАР — вольфрамат кислоталарнинг тузлари. В. нормал (таркибида WO42» иони бўлган оддий В., моновольфраматлар), изополивольфраматлар (изополивольфрамат кислоталарнинг тузлари), поливольфраматлар (таркибида \УпОз~+1 иони бўлган В.) ва гетерополивольфраматлар (гетерополивольфрамат кислоталарнинг тузлари) га бўлинади. Оксидланиш даражаси + 1 ва +3 га, гоҳо +2 (Са, Sr, Ва, РЬ)га тенг бўлган металл моновольфраматларнинг структурасига WO4 тетраэдрлари киради. Ишқорий металлар, магний ва таллий (I)-моновольфраматлар сувда яхши эрийди; эритмаларидан кристаллогидратлар ҳолида ажралиб чиқади. Моновольфраматлар металл тузлари эритмаларига ишқорий металлар В.ини таъсир эттириб ёки стехиометрик миқдордаги металл оксидлари WO3 б-н бирга 600— 800° да қиздириб олинади. Табиатда моновольфраматлар шееллит CaWO4, вольфрамит (Fe, Mn) WO4 ва б. минераллар кўринишида учрайди. Моновольфраматларга 600—800° да WO3 таъсир эттирилса поливольфраматлар ҳосил бўлади. Моновольфраматлар эритмаларидаги \УО42~анионларининг кислотали муҳитда поликонденсацияланиши натижасида изополивольфраматларнинг анионлари ҳосил бўлади. Ишқорий металлар В. ва силикат, фосфат, арсенат ёки борат кислоталарнинг тузларидан ташкил топган эритмаларда кислотали муҳитда гетеровольфраматларнинг комплекс анионлари, мас., [x(W3Ol0)J (8-п) ҳосил бўлади. Бу ерда х—Si, P, As, Bi, п—оксидланиш даражаси. Гетеровольфраматлар эритмалардан кристаллогидратлар ҳолида ажралиб чиқади, мас., K3[P(W3O,0)4]- 4H2O. Калий ва натрий моновольфраматлари вольфрам бронзалари и.ч.да қўлланилади. Магний, кадмий ва рух моновольфраматлари — люминофорлар ишқорий металлар ва нодир элементларнинг қўш В. таркибига киради. Ba3WO6 термокатодлар тайёрлашда, кадмий ва тербий моновольфраматлари лазер материали сифатида ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.