Volga-Kama Bulğoriyasi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 229–230-b. — ziyouz.com
Volga-Kama Bulğoriyasi - Örta Volga va Kuyi Kama havzasida Volga bulğorlari, fin-ugor xalqlari va b. barpo etgan davlat (10—14-a.lar). V.-K.B. 10-a. ning 2-yarmigaça Xazar xoqon-ligta qaram bölgan. Lekin 965 y. Kiyev Rusining buyuk knyazi Svyatoslav xazarlarni tor-mor keltirgaç, V.-K. B. mustaqil davlatga aylangan. Poytaxtlari: Bulğor ş., 12-a.dan Bilar ş. Arab xalifaligi, Vizantiya, şarkiy slavyanlar va b. b-n savdo-sotiq munosabatlari olib borgan. Kiyev Rusi, keyinçalik Vladimir-Suzdal knyazligi b-n harbiy va savdo sohasida raqobatda bölgan. 1241 y.ga kelib möğullar tomonidan bosib olingan. 13-a. 2-yarmida Bulğoriya va Jukotin knyazliklari taşkil topgan. 14-a. 90-y. larida Amir Temur tomonidan tor-mor keltirilgan. 15-a. 30-y. larida V. -K. B. yerlarini ruslar bosib olganlar. Şundan söng faqat Kozon ş. mustaqil bölib qolib keyinçalik u Hozon xonligi markaziga aylangan. V. -K. B. Şarqiy Yevropaning örta asr tarixida muhim rol öynab, tatar va çuvaş xalklari madaniyatida sezilarli iz qoldirgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВОЛГА-KAMA БУЛҒОРИЯСИ - Ўрта Волга ва Куйи Кама ҳавзасида Волга булғорлари, фин-угор халқлари ва б. барпо этган давлат (10—14-а.лар). В.-К.Б. 10-а. нинг 2-ярмигача Хазар хоқон-лигта қарам бўлган. Лекин 965 й. Киев Русининг буюк князи Святослав хазарларни тор-мор келтиргач, В.-К. Б. мустақил давлатга айланган. Пойтахтлари: Булғор ш., 12-а.дан Билар ш. Араб халифалиги, Византия, шаркий славянлар ва б. б-н савдо-сотиқ муносабатлари олиб борган. Киев Руси, кейинчалик Владимир-Суздаль князлиги б-н ҳарбий ва савдо соҳасида рақобатда бўлган. 1241 й.га келиб мўғуллар томонидан босиб олинган. 13-а. 2-ярмида Булғория ва Жукотин князликлари ташкил топган. 14-а. 90-й. ларида Амир Темур томонидан тор-мор келтирилган. 15-а. 30-й. ларида В. -К. Б. ерларини руслар босиб олганлар. Шундан сўнг фақат Козон ш. мустақил бўлиб қолиб кейинчалик у Ҳозон хонлиги марказига айланган. В. -К. Б. Шарқий Европанинг ўрта аср тарихида муҳим роль ўйнаб, татар ва чуваш халклари маданиятида сезиларли из қолдирган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.