Voltmetr
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 237-b. — ziyouz.com
Voltmetr — elektr zanjiridagi kuçlanişni ölçaydigan asbob. Kuçlanişni volt yoki millivoltlarda körsatadi. Asbob şkalasi voltlarda, millivoltlar va mikrovoltlarda körsatadigan darajalarga bölingan. Şuning uçun V.ning bir yoki köp diapazonli ampermetr, ommetr va ba'zi boşqa kattaliklarni ölçaşga moslaştirilgan qurilmalar b-n birga yasalgan universal va raqamli xillari bor; ular magnitoelektrik, elektromagnit, issiqlik, elektrostatik, elektrodinamik, lampali, yarimötkazgiçli va mikrosxemali böladi. Özgaruvçan tok elektron V .lari diodli töğrilagiçlar, kuçaytirgiç va ölçaş mexanizmidan taşkil topgan. Özgaruvçan tok V.lari-ing asosiy qismlari: töğrilagiç (T), özgaruvçan tok kuçaytirgiçi (K), özgarmas tok kuçaytirgiçi (ÖTK) va ölçaş mexanizmi (ÖM)dan iborat. Ölçaş mexanizmlari köpçilik hollarda raqamli qilib yasaladi.
Töğrilagiçlarda yuqori çastotali diodlardan foydalanilganda elektron V.lar 20—30 Gs dan 100—300 MGs gaça çegarada aniq işlaydi. Özgarmas tok elektron V.ining asosiy qismini modulyator (M), kuçaytirgiç>(K), töğrilagiç (T) hamda ölçaş mexanizmi taşkil etadi. Universal elektron V.lar ham şunday tuzilgan. Yuqorida körsatilgan sxemalarda asosan zamonaviy yarimötkazgiçli elementlar (diodlar, tranzistorlar va turli integral mikrosxemalar) işlatiladi. Raqamli V.larning turli xillari, mas., F 219, F229, B7-38 rusumlilari kundalik turmuşda va i.ç.da işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВОЛЬТМЕТР — электр занжиридаги кучланишни ўлчайдиган асбоб. Кучланишни вольт ёки милливольтларда кўрсатади. Асбоб шкаласи вольтларда, милливольтлар ва микровольтларда кўрсатадиган даражаларга бўлинган. Шунинг учун В.нинг бир ёки кўп диапазонли амперметр, омметр ва баъзи бошқа катталикларни ўлчашга мослаштирилган қурилмалар б-н бирга ясалган универсал ва рақамли хиллари бор; улар магнитоэлектрик, электромагнит, иссиқлик, электростатик, электродинамик, лампали, яримўтказгичли ва микросхемали бўлади. Ўзгарувчан ток электрон В .лари диодли тўғрилагичлар, кучайтиргич ва ўлчаш механизмидан ташкил топган. Ўзгарувчан ток В.лари-инг асосий қисмлари: тўғрилагич (Т), ўзгарувчан ток кучайтиргичи (К), ўзгармас ток кучайтиргичи (ЎТК) ва ўлчаш механизми (ЎМ)дан иборат. Ўлчаш механизмлари кўпчилик ҳолларда рақамли қилиб ясалади.
Тўғрилагичларда юқори частотали диодлардан фойдаланилганда электрон В.лар 20—30 Гц дан 100—300 МГц гача чегарада аниқ ишлайди. Ўзгармас ток электрон В.ининг асосий қисмини модулятор (М), кучайтиргич>(К), тўғрилагич (Т) ҳамда ўлчаш механизми ташкил этади. Универсал электрон В.лар ҳам шундай тузилган. Юқорида кўрсатилган схемаларда асосан замонавий яримўтказгичли элементлар (диодлар, транзисторлар ва турли интеграл микросхемалар) ишлатилади. Рақамли В.ларнинг турли хиллари, мас., Ф 219, Ф229, В7-38 русумлилари кундалик турмушда ва и.ч.да ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.