Voqelik
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 250-b. — ziyouz.com
Voqelik — tabiiy va ijtimoiy-tarixiy hodisalarni ifodalovçi obyektiv reallik. Keng ma'noda mavjud olamni, dunyoni, borliq mazmunini ifodalasa, tor ma'noda tayin predmet, hodisa, jarayonlarni anglatadi. Falsafa tarixida V. turliça talqin etilgan. Xususan örta asr falsafasida ilohiyot b-n boğlab tuşuntirilgan: 16—17-a. faylasuflari (T. Gobbs, R. Dekart) V.ni fazo va vaqtda» mavjud moddiylik sifatida talqin etdilar. V.ni mantiqiy bilişning muhim bosqiçi deb hisoblagan Gegel, V. — öz-özini anglaşga intilgan mutlaq ğoyaning muayyan holati, mohiyat va mavjudlikning birligidir, deb tuşuntiradi. V.ka dialektik yondaşiş, uni bir butunlikda, umumiy va özaro aloqadorlikda tekşiriş undagi muhim yönaliş, boğlanişlarni anglaşga imkon beradi. V.ni haqiqiy baholaş, undan töğri xulosalar çiqariş V.ni özgartirişning garovi sanaladi. Hayot jarayonlarini sinçkovlik b-n kuzatiş va örganiş orqali V. mohiyatini töğri tuşuniş, uning rivojlaniş tendensiyasini aniqlaş, kelajakni oldindan köra oliş mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВОҚЕЛИК — табиий ва ижтимоий-тарихий ҳодисаларни ифодаловчи объектив реаллик. Кенг маънода мавжуд оламни, дунёни, борлиқ мазмунини ифодаласа, тор маънода тайин предмет, ҳодиса, жараёнларни англатади. Фалсафа тарихида В. турлича талқин этилган. Хусусан ўрта аср фалсафасида илоҳиёт б-н боғлаб тушунтирилган: 16—17-а. файласуфлари (Т. Гоббс, Р. Декарт) В.ни фазо ва вақтда» мавжуд моддийлик сифатида талқин этдилар. В.ни мантиқий билишнинг муҳим босқичи деб ҳисоблаган Гегель, В. — ўз-ўзини англашга интилган мутлақ ғоянинг муайян ҳолати, моҳият ва мавжудликнинг бирлигидир, деб тушунтиради. В.ка диалектик ёндашиш, уни бир бутунликда, умумий ва ўзаро алоқадорликда текшириш ундаги муҳим йўналиш, боғланишларни англашга имкон беради. В.ни ҳақиқий баҳолаш, ундан тўғри хулосалар чиқариш В.ни ўзгартиришнинг гарови саналади. Ҳаёт жараёнларини синчковлик б-н кузатиш ва ўрганиш орқали В. моҳиятини тўғри тушуниш, унинг ривожланиш тенденциясини аниқлаш, келажакни олдиндан кўра олиш мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.