Vorislik huquqi
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 243-b. — ziyouz.com
Vorislik huquqi - vafot etgan şaxs meros böyiça huquqdari va majburiyatlarining yurislariga ötiş tartibini belgilovçi xukuqiy meyorlar majmuasi; fuqarolik huquqining bir qismi. Fuqaroning vafotidan keyin vorislarga ötadigan mol-mulki meros mulk hisoblanadi. Vorislik vasiyat (q. Vasiyatnoma) va qonun böyiça amalga oşiriladi. Meros tarkibiga meros oçilgan paytda meros qoldiruvçiga tegişli bölgan, uning ölimidan keyin ham bekor bölmaydigan barça huquq va majburiyatlar kiradi. Ammo meros qoldiruvçining şaxsi b-n çambarças boğliq bölgan huquq va majburiyatlar, xususan yuridik şaxs hisoblangan tijorat taşkilotlari va b. taşkilotlarga a'zolik, ularda iştirok etiş huquqi; pensiya, nafaqa va b. tölovlar oliş huquqi; mulkiy huquqlar b-n boğliq bölmagan şaxsiy nomulkiy huquqlar meros tarkibiga kirmaydi. Vorislik töğrisidagi bu va b. umumiy qoidalar, jumladan umumiy birgalivdagi mulk bölgan mol-mulkni meros kilib oliş, merosning oçiliş payti va joyi. merosxör bölişi mumkin bölgan fuqarolar, noloyiq merosxörlarni merosdan çetlatiş haqidagi qoidalar Özbekiston» Respublikasi FK 1112—1119-moddalarida belgilab berilgan. Meros qoldiruvçininğ bolalari (şu jumladan farzandlikka olingan bolalari), eri (xotini) va ota-onasi (farzandlikka oluvçilar), vafotidan keyin tuğilgan bolalari teng uluşlarda qonun böyiça 1-navbatdagi V.huquqiga ega böladilar. Özbekiston Respublikasi FK 1136—1141 -moddalarida yana 2,3, 4, 5-navbatdagi V.lik huquqiga ega bölgan fuqarolar, avlodlar va b. sanab ötilgan, qonun böyiça merosxörlar mana şu moddalarda nazarda tutilgan navbat tartibida vorislikka çaqiriladi. Merosdan majburiy uluş oliş huquqi, meros olişda er (xotin)ning huquqi, qonun böyiça meros olinganda merosni muhofaza qiliş va uni boşqariş haqidagi qoidalar Özbekiston Respublikasi FKda (1142—1144-moddalar) belgilangan.
Q.: Vasiyatnoma
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВОРИСЛИК ҲУҚУҚИ - вафот этган шахс мерос бўйича ҳуқуқдари ва мажбуриятларининг юрисларига ўтиш тартибини белгиловчи хукуқий меъёрлар мажмуаси; фуқаролик ҳуқуқининг бир қисми. Фуқаронинг вафотидан кейин ворисларга ўтадиган мол-мулки мерос мулк ҳисобланади. Ворислик васият (қ. Васиятнома) ва қонун бўйича амалга оширилади. Мерос таркибига мерос очилган пайтда мерос қолдирувчига тегишли бўлган, унинг ўлимидан кейин ҳам бекор бўлмайдиган барча ҳуқуқ ва мажбуриятлар киради. Аммо мерос қолдирувчининг шахси б-н чамбарчас боғлиқ бўлган ҳуқуқ ва мажбуриятлар, хусусан юридик шахс ҳисобланган тижорат ташкилотлари ва б. ташкилотларга аъзолик, уларда иштирок этиш ҳуқуқи; пенсия, нафақа ва б. тўловлар олиш ҳуқуқи; мулкий ҳуқуқлар б-н боғлиқ бўлмаган шахсий номулкий ҳуқуқлар мерос таркибига кирмайди. Ворислик тўғрисидаги бу ва б. умумий қоидалар, жумладан умумий биргаливдаги мулк бўлган мол-мулкни мерос килиб олиш, мероснинг очилиш пайти ва жойи. меросхўр бўлиши мумкин бўлган фуқаролар, нолойиқ меросхўрларни меросдан четлатиш ҳақидаги қоидалар Ўзбекистон» Республикаси ФК 1112—1119-моддаларида белгилаб берилган. Мерос қолдирувчининғ болалари (шу жумладан фарзандликка олинган болалари), эри (хотини) ва ота-онаси (фарзандликка олувчилар), вафотидан кейин туғилган болалари тенг улушларда қонун бўйича 1-навбатдаги В.ҳуқуқига эга бўладилар. Ўзбекистон Республикаси ФК 1136—1141 -моддаларида яна 2,3, 4, 5-навбатдаги В.лик ҳуқуқига эга бўлган фуқаролар, авлодлар ва б. санаб ўтилган, қонун бўйича меросхўрлар мана шу моддаларда назарда тутилган навбат тартибида ворисликка чақирилади. Меросдан мажбурий улуш олиш ҳуқуқи, мерос олишда эр (хотин)нинг ҳуқуқи, қонун бўйича мерос олинганда меросни муҳофаза қилиш ва уни бошқариш ҳақидаги қоидалар Ўзбекистон Республикаси ФКда (1142—1144-моддалар) белгиланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.