Vozeh
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 223–224-b. — ziyouz.com
Vozeh (taxallusi; asl ismi Qori Rahmatullo Bin Aşur Muhammad) (1817/18-1893/94, Buxoro) - özbek şoiri, adabiyotşunos, xattot, geograf. Buxoro madrasalaridan birida öqigan (1844 y.gaça). 1853—56 y.larda Karmana hokimi xizmatida böldi. Saroy muhiti b-n kelişolmay, Buxoroga qaytadi va umrining oxirigaça faqirona hayot keçiradi. V. özbek, tojik va arab tillarida, turli janrlarda ijod qilgan. Şe'rlari turli bayoz va majmualarda uçraydi, devon tuzmagan. «Aqoid unniso» («Ayollar uçun qoidalar») risolasi, «Savonih ul-masolik va farosix ulmamolik» («Yöllarning qulayliklari va mamlakatlarning masofalari») va b. asarlari öşa davrdagi adabiy-badiiy, ijtimoiy-siyosiy muhitga oid, şuningdek geogr. va etn. böyiça ma'lumotlarga boy. «Koni lazzat va xoni ne'mat» («Lazzat manbai va ne'mat dasturxoni») asari Turkistonda rasm bölgan turli nonlar va şirinliklarning inson salomatligiga foydali xususiyatlari haqida. 18— 19-a. ning 1-yarmidagi adabiy muhitni örganişda qimmatli manba hisoblangan «Tuhfat ul-ahbob fi tazkirat ul-ashob» («Suhbatdoşlar tarjimai holidan döstlarga tuhfa», 1871) tazkirasida Qöqon va Buxoro xonligida yaşagan şoir va davlat arboblari haqida ma'lumotlar, ularning asarlaridan namunalar keltirilgan. Asar 29 bobdan iborat, har bir bob şoirlar taxallusining arab alifbosidagi tartibi asosida tuzilgan. V. asarlarining qölyozma nusxalari Özbekiston FA Qölyozmalar (inv. №75) hamda Şarqşunoslik (№50/11, 60, 2336/1, 2304/1, 1470, 854/1, 852/1) in-tlarida saqlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВОЗЕҲ (тахаллуси; асл исми Қори Раҳматулло Бин Ашур Муҳаммад) (1817/18-1893/94, Бухоро) - ўзбек шоири, адабиётшунос, хаттот, географ. Бухоро мадрасаларидан бирида ўқиган (1844 й.гача). 1853—56 й.ларда Кармана ҳокими хизматида бўлди. Сарой муҳити б-н келишолмай, Бухорога қайтади ва умрининг охиригача фақирона ҳаёт кечиради. В. ўзбек, тожик ва араб тилларида, турли жанрларда ижод қилган. Шеърлари турли баёз ва мажмуаларда учрайди, девон тузмаган. «Ақоид уннисо» («Аёллар учун қоидалар») рисоласи, «Савониҳ ул-масолик ва фаросих улмамолик» («Йўлларнинг қулайликлари ва мамлакатларнинг масофалари») ва б. асарлари ўша даврдаги адабий-бадиий, ижтимоий-сиёсий муҳитга оид, шунингдек геогр. ва этн. бўйича маълумотларга бой. «Кони лаззат ва хони неъмат» («Лаззат манбаи ва неъмат дастурхони») асари Туркистонда расм бўлган турли нонлар ва ширинликларнинг инсон саломатлигига фойдали хусусиятлари ҳақида. 18— 19-а. нинг 1-ярмидаги адабий муҳитни ўрганишда қимматли манба ҳисобланган «Туҳфат ул-аҳбоб фи тазкират ул-асҳоб» («Суҳбатдошлар таржимаи ҳолидан дўстларга туҳфа», 1871) тазкирасида Қўқон ва Бухоро хонлигида яшаган шоир ва давлат арбоблари ҳақида маълумотлар, уларнинг асарларидан намуналар келтирилган. Асар 29 бобдан иборат, ҳар бир боб шоирлар тахаллусининг араб алифбосидаги тартиби асосида тузилган. В. асарларининг қўлёзма нусхалари Ўзбекистон ФА Қўлёзмалар (инв. №75) ҳамда Шарқшунослик (№50/11, 60, 2336/1, 2304/1, 1470, 854/1, 852/1) ин-тларида сақланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.