Vujudi mumkin va vujudi vojib
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 258-b. — ziyouz.com
Vujudi mumkin va vujudi vojib — örta asr Yaqin va Örta Şarq falsafasidagi tuşunçalar. Bunga köra mavjudot 2 ga — vujudi mumkin (imkoniy mavjud narsalar) va vujudi vojib (zaruriy mavjud narsalar)ga bölinadi. Vujudi mumkin — sababsiz vujudga kelmaydigan narsalardir. Vujudi vojib — öz-özidan mavjud, uning mavjudligi boşqa narsadan emas, öz tabiatidan, mohiyatidan kelib çiqadi. Vujudi mumkin vujudi vojib sababli mavjuddir.
Forobiy barça mavjudotni 6 darajaga böladi: birinçisi, vujudi vojib — Alloh; qolgan 5 tasi — aql, jon, şakl, materiya, osmon — vujudi mumkin. Bu darajalar bir-biri b-n sabab-natija şaklida boğlangan, birinçisi öz sababiga ega emas. Ibn Sino ham bu tuşunçalarni şu tarzda ta'riflagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВУЖУДИ МУМКИН ВА ВУЖУДИ ВОЖИБ — ўрта аср Яқин ва Ўрта Шарқ фалсафасидаги тушунчалар. Бунга кўра мавжудот 2 га — вужуди мумкин (имконий мавжуд нарсалар) ва вужуди вожиб (зарурий мавжуд нарсалар)га бўлинади. Вужуди мумкин — сабабсиз вужудга келмайдиган нарсалардир. Вужуди вожиб — ўз-ўзидан мавжуд, унинг мавжудлиги бошқа нарсадан эмас, ўз табиатидан, моҳиятидан келиб чиқади. Вужуди мумкин вужуди вожиб сабабли мавжуддир.
Форобий барча мавжудотни 6 даражага бўлади: биринчиси, вужуди вожиб — Аллоҳ; қолган 5 таси — ақл, жон, шакл, материя, осмон — вужуди мумкин. Бу даражалар бир-бири б-н сабаб-натижа шаклида боғланган, биринчиси ўз сабабига эга эмас. Ибн Сино ҳам бу тушунчаларни шу тарзда таърифлаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.