Vulkan gazlari
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 259-b. — ziyouz.com
Vulkan gazlari — vulkan otilayotganda va tinçigandan söng ajralib çiqadigan gazlar. Vulkan otilayotganda ajralib çiqadigan gazlar eruptiv va vulkan otilişi tinçigandan keyin kuç b-n va burqirab ajralib çiqadigan gazlar fumarol, mofet va solfatar gazlar deb ataladi. V.g. vulkan krateri, vulkan yon bağirlari yoriqlaridan, lava oqimlari va piroklastik jinslardan ajralib çiqadi. Eruptiv gazlar tarkibida H2O, H2, HC1, HF, H2S, CO, CO2 va b. aniqlangan. V.g. yer osti suvlari zonasidan ötganda issiq buloqlar hosil qiladi. Eruptiv gazlar portlab vulkan qay tarzda otilişlarini belgilaydi va lavani oqişiga ta'sir etadi. Fumarol gazlar lavadan va piroklastik jinslardan ajralib çiqqan gazlarning atmosferadagi gazlar va lava ostidagi organik mahsulotlar b-n reaksiyaga kirişişidan hosil bölgan gazlar aralaşmasidan iborat.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ВУЛКАН ГАЗЛАРИ — вулкан отилаётганда ва тинчигандан сўнг ажралиб чиқадиган газлар. Вулкан отилаётганда ажралиб чиқадиган газлар эруптив ва вулкан отилиши тинчигандан кейин куч б-н ва бурқираб ажралиб чиқадиган газлар фумарол, мофет ва сольфатар газлар деб аталади. В.г. вулкан кратери, вулкан ён бағирлари ёриқларидан, лава оқимлари ва пирокластик жинслардан ажралиб чиқади. Эруптив газлар таркибида Н2О, Н2, НС1, HF, H2S, CO, СО2 ва б. аниқланган. В.г. ер ости сувлари зонасидан ўтганда иссиқ булоқлар ҳосил қилади. Эруптив газлар портлаб вулкан қай тарзда отилишларини белгилайди ва лавани оқишига таъсир этади. Фумарол газлар лавадан ва пирокластик жинслардан ажралиб чиққан газларнинг атмосферадаги газлар ва лава остидаги органик маҳсулотлар б-н реакцияга киришишидан ҳосил бўлган газлар аралашмасидан иборат.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.