Xafaband
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 90–91-b. — ziyouz.com
Xafaband (fors. — xafa va band — tösiş), gulband — zargarlik buyumi; ayollarning böyin taqinçoği. Böyinni örab turadigan tasma hamda marjon va turli şakldagi noziklardan terib yaratiladigan törsimon şokilali tuzilişga ega turlari bor. Kökrakkaça tuşib turadigan şokilalar trapetsiya va b. şakllarda bölib, gullari ramziy ma'nodagi şox, uçburçak, romb va b. handasiy nakşlardan iborat. «Gulband» atamasi asli «gulband» (yovuz ruh va band) bölib, yomonlik, yovuzlikdan saqlovçi tumor vazifasini bajargan, vaqt ötişi bilan atama özgarib ketgan. X.ning boşqa şakllari — (mas, Toşkent, Samarkand va b.da) kumuş gardişga örnatilgan haqiqlar qatori yoki özaro harakatlanuvçi ilmoq yoki halqaçalar bilan birlaştiriladigan murabba, törtburçak yoki oval yaproqçalardan tuziladigan şokilali va şokilasiz turlari keng tarqalgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХАФАБАНД (форс. — хафа ва банд — тўсиш), гулбанд — заргарлик буюми; аёлларнинг бўйин тақинчоғи. Бўйинни ўраб турадиган тасма ҳамда маржон ва турли шаклдаги нозиклардан териб яратиладиган тўрсимон шокилали тузилишга эга турлари бор. Кўкраккача тушиб турадиган шокилалар трапеция ва б. шаклларда бўлиб, гуллари рамзий маънодаги шох, учбурчак, ромб ва б. ҳандасий накшлардан иборат. «Гулбанд» атамаси асли «гулбанд» (ёвуз руҳ ва банд) бўлиб, ёмонлик, ёвузликдан сақловчи тумор вазифасини бажарган, вақт ўтиши билан атама ўзгариб кетган. Х.нинг бошқа шакллари — (мас, Тошкент, Самарканд ва б.да) кумуш гардишга ўрнатилган ҳақиқлар қатори ёки ўзаро ҳаракатланувчи илмоқ ёки ҳалқачалар билан бирлаштириладиган мурабба, тўртбурчак ёки овал япроқчалардан тузиладиган шокилали ва шокиласиз турлари кенг тарқалган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.