Xalaj tili
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 15-b. — ziyouz.com
Xalaj tili — turkiy tillardan biri. Markaziy Eronda, Tehronning jan.garbida tarqalgan. Sözlaşuvçilar soni 20 ming kişi atrofida (ötgan asr 80-y.lari oxiri). Şevalari 2 guruxga — şim. va jan. guruxdarga bölinadi.
X.t.da qad. turkiy til elementlari, xususan, birlamçi çöziq unlilar saklangan; söz örtasi va oxirida boşqa turkiy tillarda z, t, j, r kelgan örinlarda d qöllanadi. Ayrim kelişik qöşimçalari va fe'l şakllarida ham bir qator öziga xosliklar mavjud. Leksikada eng qad. turkiy qatlam hamda kelib çiqişi noaniq bölgan sözlar qatlami ajralib turadi; ozarbayjon tilidan, eroniy lahjalardan özlaşmalar bor. Asosan, xotinqizlar örtasida kundalik muomala tili hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХАЛАЖ ТИЛИ — туркий тиллардан бири. Марказий Эронда, Теҳроннинг жан.гарбида тарқалган. Сўзлашувчилар сони 20 минг киши атрофида (ўтган аср 80-й.лари охири). Шевалари 2 гурухга — шим. ва жан. гурухдарга бўлинади.
Х.т.да қад. туркий тил элементлари, хусусан, бирламчи чўзиқ унлилар сакланган; сўз ўртаси ва охирида бошқа туркий тилларда з, т, ж, р келган ўринларда д қўлланади. Айрим келишик қўшимчалари ва феъл шаклларида ҳам бир қатор ўзига хосликлар мавжуд. Лексикада энг қад. туркий қатлам ҳамда келиб чиқиши ноаниқ бўлган сўзлар қатлами ажралиб туради; озарбайжон тилидан, эроний лаҳжалардан ўзлашмалар бор. Асосан, хотинқизлар ўртасида кундалик муомала тили ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.