Xalqaro moliya korporatsiyasi

Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 47-b. — ziyouz.com

Xalqaro moliya korporatsiyasi XALQARO MOLIYA KORPORATSIYASI, XMK (IFC, International Finance Corporation) — BMTning ixtisoslaştirilgan muassasasi; Jahon banki guruhiga kiradi. 1956 y.da Xalkaro tiklaniş va tarakkiyot banki (XTTB) ning filiali tarzida taşkil etilgan, keyinçalik mustaqil yuridik şaxs. A'zo davlatlar soni 174 ta (1998). Ştabkvartirasi Vaşingtonda. XMK ning oliy organi — Boşqaruvçilar kengaşi va direktorat (24 ijroçi direktorlar)ga XTTBning boşqaruvçilari va ijroçi direktorlari kiradi va ular XMKda ham tegişli lavozimlarni egallaydilar. XTTB prezidenti XMKning ham prezidenti xisoblanadi. XMKning ijroçi vitseprezidenti umumiy boşqaruv va korporatsiyaning joriy operatsiyalariga javob beradi. Bundan taşqari XMKda 7 ta vitseprezident bölib, ular 5 mintaqaviy [Afrika (Saxara jan. roğidan), Osiyo; Urta Osiyo, Yaqin Şarq va Şim. Afrika; Yevropa; Lotin Amerikasi va Karib havzasi] va 4 tarmoq (agrobiznes; kimyo, neft kimyosi va öğitlar; infratuzilma; neft, gaz va toğkon sanoati) departamentlari işini nazorat qiladi. XMK huzurida bank işlari maslahat komissiyasi faoliyat körsatadi. Korporatsiyaning rasmiy maqsadlari: xususiy sektorga molşşiy yordam körsatiş bilan rivojlanayotgan mamlakatlarning iqgisodiy ösişiga kömaklaşiş, şuningdek, i.ç. sohasida tadbirkorlikni rağbatlantiriş orqali a'zo mamlakatlarning iqtisodiy ösişiga yordam körsatiş. XMK faqat yuqori rentabelli loyihalarga kreditlar ajratadi. Qarzlar 15 yilga qadar muddat bilan ssuda kapitali bozoridagi örtaça yillik foiz stavkalaridan yuqoriroq foiz stavkalarida beriladi.

1961 y.dan korporatsiya kreditlar ajratiş bilan birga qurilayotgan korxonalar aksiyadorlik kapitaliga investitsiyalar kiritiş va keyinçalik bu aksiyalarni xususiy investorlarga sotişni ham amalga oşiradi. Korporatsiya iştiroki hissasi, odatda, aksiyadorlik kapitalining 1/5 qismidan ortiq bölmaydi. 1986 y.da XMKda xorijiy investitsiyalar böyiça Maslahat xizmati taşkil etilgan. Bu xizmat hukumatlarga uzoq muddatli rivojlaniş ehtiyojlari uçun kapital jalb etiş, maqbul investitsiya muhitini yaratiş uçun qonunçilik, strategiyalar, qoida va tartiblar masalalarida maslahatlar beradi. XMK moliyalaştirişda hukumatlar kafolatlarini qabul qilmaydi va xususiy moliya tuzilmasi tarzida özining moliyaviy va b. xizmatlarini bozor narxlarida taqdim etadi.

XMK taşkil etilgan paytdan boşlab 2004 y.gaça jahonning 140 ta rivojlanayotgan davlatlarining 2825 ta kompaniyasini moliyalaştiriş uçun 34 mlrd. AQŞ dollaridan ortiq mablağlarini yönaltirgan.

2002 y.da Toşkentda XMKning missiyasi iş boşladi. Korporatsiya Özbekistonda xususiy sektorni rivojlantirişga, ayniqsa, kiçik biznes va xususiy tadbirkorlikni rivojlantirişga muhim hissa qöşib kelmoqda. 2002 y.da XMK Uzbekistan, Qozoğiston, Qirğiziston va Tojikistonda kiçik biznes va xususiy tadbirkorlikni kreditlaş uçun 45,0 mln. AQŞ dollari ajratdi.

21-a. boşidan Özbekistonda XMK ning «Markaziy Osiyoda lizingni rivojlantiriş böyiça loyiha»si amalga oşirilmoqda. 2002 y. oxirlarida XMK Yevropa tiklaniş va taraqqiyot banki bilan hamkorlikda «Uzbeklizing Interneşnl» kompaniyasiga 4,5 mln. AQŞ dollari miqdorida kredit liniyasini oçdi.

Xöjayor Şennayev.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ХАЛҚАРО МОЛИЯ КОРПОРАЦИЯСИ, ХМК (IFC, International Finance Corporation) — БМТнинг ихтисослаштирилган муассасаси; Жаҳон банки гуруҳига киради. 1956 й.да Халкаро тикланиш ва тараккиёт банки (ХТТБ) нинг филиали тарзида ташкил этилган, кейинчалик мустақил юридик шахс. Аъзо давлатлар сони 174 та (1998). Штабквартираси Вашингтонда. ХМК нинг олий органи — Бошқарувчилар кенгаши ва директорат (24 ижрочи директорлар)га ХТТБнинг бошқарувчилари ва ижрочи директорлари киради ва улар ХМКда ҳам тегишли лавозимларни эгаллайдилар. ХТТБ президенти ХМКнинг ҳам президенти хисобланади. ХМКнинг ижрочи вицепрезиденти умумий бошқарув ва корпорациянинг жорий операцияларига жавоб беради. Бундан ташқари ХМКда 7 та вицепрезидент бўлиб, улар 5 минтақавий [Африка (Сахара жан. роғидан), Осиё; Урта Осиё, Яқин Шарқ ва Шим. Африка; Европа; Лотин Америкаси ва Кариб ҳавзаси] ва 4 тармоқ (агробизнес; кимё, нефть кимёси ва ўғитлар; инфратузилма; нефть, газ ва тоғкон саноати) департаментлари ишини назорат қилади. ХМК ҳузурида банк ишлари маслаҳат комиссияси фаолият кўрсатади. Корпорациянинг расмий мақсадлари: хусусий секторга молшший ёрдам кўрсатиш билан ривожланаётган мамлакатларнинг иқгисодий ўсишига кўмаклашиш, шунингдек, и.ч. соҳасида тадбиркорликни рағбатлантириш орқали аъзо мамлакатларнинг иқтисодий ўсишига ёрдам кўрсатиш. ХМК фақат юқори рентабелли лойиҳаларга кредитлар ажратади. Қарзлар 15 йилга қадар муддат билан ссуда капитали бозоридаги ўртача йиллик фоиз ставкаларидан юқорироқ фоиз ставкаларида берилади.

1961 й.дан корпорация кредитлар ажратиш билан бирга қурилаётган корхоналар акциядорлик капиталига инвестициялар киритиш ва кейинчалик бу акцияларни хусусий инвесторларга сотишни ҳам амалга оширади. Корпорация иштироки ҳиссаси, одатда, акциядорлик капиталининг 1/5 қисмидан ортиқ бўлмайди. 1986 й.да ХМКда хорижий инвестициялар бўйича Маслаҳат хизмати ташкил этилган. Бу хизмат ҳукуматларга узоқ муддатли ривожланиш эҳтиёжлари учун капитал жалб этиш, мақбул инвестиция муҳитини яратиш учун қонунчилик, стратегиялар, қоида ва тартиблар масалаларида маслаҳатлар беради. ХМК молиялаштиришда ҳукуматлар кафолатларини қабул қилмайди ва хусусий молия тузилмаси тарзида ўзининг молиявий ва б. хизматларини бозор нархларида тақдим этади.

ХМК ташкил этилган пайтдан бошлаб 2004 й.гача жаҳоннинг 140 та ривожланаётган давлатларининг 2825 та компаниясини молиялаштириш учун 34 млрд. АҚШ долларидан ортиқ маблағларини йўналтирган.

2002 й.да Тошкентда ХМКнинг миссияси иш бошлади. Корпорация Ўзбекистонда хусусий секторни ривожлантиришга, айниқса, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ривожлантиришга муҳим ҳисса қўшиб келмоқда. 2002 й.да ХМК Узбекистан, Қозоғистон, Қирғизистон ва Тожикистонда кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни кредитлаш учун 45,0 млн. АҚШ доллари ажратди.

21-а. бошидан Ўзбекистонда ХМК нинг «Марказий Осиёда лизингни ривожлантириш бўйича лойиҳа»си амалга оширилмоқда. 2002 й. охирларида ХМК Европа тикланиш ва тараққиёт банки билан ҳамкорликда «Узбеклизинг Интернешнл» компаниясига 4,5 млн. АҚШ доллари миқдорида кредит линиясини очди.

Хўжаёр Шеннаев.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.