Xalqaro qizil Xoç va Kizil yarim Oy harakati
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 54-b. — ziyouz.com
Xalqaro qizil Xoç va Kizil yarim Oy harakati - umumjahon insonparvarlik harakati. 1863 y.da asos solingan. Mazkur harakat 3 tuzilma — Xalqaro Kizil xoç qömitasi (HQXQ); Xalqaro Qizil xoç va Kizil yarim Oy jamiyatlari federatsiyasi (XKX va QYAOJF): Kizil Xoç va Kizil yarim Oy Milliy jamiyatlari (MJ)dan iborat: H.Q.X. va Q.ya.O.h. uççala tuzilmasining faoliyat vakolatlari H.Q.X. va Q.ya.O.h.ning Ustavi (1986) va Sevilya bitimi (1999) asosida belgilangan. Xalqaro Qizil Xoç Qömitasi insonparvarlik taşkilotidir. Asosan, qurolli töqnaşuvlarda jabrlanganlar, quruqlik va dengizdagi yarador va bemor harbiy xizmatçilar, harbiy mahbuslar, fuqaro aholiga yordam beriş, şuningdek, harbiy nizolar va b. favqulodda vaziyatlar oqibatida ajraşib qolgan hamda bedarak yöqolgan şaxslarni qidiriş vazifasini bajarib, betaraf vositaçi sifatitsa insonparvarlik yorsami körsatadi. Tinçlik sohasidagi faoliyat uçun Nobel mukofoti bilan takdirlangan (1917, 1944, 1963 y.lar). Qarorgohi Jeneva ş.da. Xalqaro Qizil Xoç va Qizil yarim Oy jamiyatlari federatsiyasi 1919 y. tuzilgan insonparvarlik taşkiloti. Dunyoning 181 mamlakati Milliy jamiyatlarini birlaştiradi (2004). Asosan, tabiiy ofatlarga tayyorlaniş va ularga munosabat bildirişda Milliy jamiyatlarga yordam beriş, tabiiy ofatlar, texnikaviy va sanoatdagi avariyalar, falokatlarda alohida xalqaro insonparvarlik yorsami körsatişga oid amallarni taşkil etiş va muvofiklaştiriş, aholi salomatligi profilaktikasi, eng muhtoj kişilarga qaraş va ularga tibbiyijtimoiy yordam körsatişni ta'minlaş, aholini 1yordam körsatişga öqitiş, köngillilikni rivojlantiriş vazifasi bilan şuğullanadi. XQX va QYAOJF faoliyatini Kotibiyat ta'minlab turadi. U Jeneva ş.da joylaşgan. Qizi l Xoç v a Qizil yarim Oy Milliy jamiyatlari — hukumatlari Jeneva konvensiyalariga imzo çekkan mamlakatlardaga Milliy jamiyatlar. Kridaga köra, har bir mamlakatda faqat bitta Kdzil Xoç yoki Kizil yarim Oy Milliy jamiyati tuzilişi mumkin.
Özbekiston Kizil yarim Oy jamiyati 1925 y. taşkil etilgan bölib, sobiq SSSRning Kizil Xoç va Kizil yarim Oy jamiyatlari uyuşmasi tarkibiga kirar edi. 1992 y.da mustakil Milliy jamiyat maqomiga erişdi. 1995 y.da Xalqaro Kizil Xoç Qömitasi tomonidan e'tirof etilib, Xalqaro Kizil Xoç va Kizil yarim Oy jamiyatlari federatsiyasiga a'zo böldi (yana q. Özbekiston Hizil yarim Oy jamiyati).
Mixail Kremkov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХАЛҚАРО ҚИЗИЛ ХОЧ ВА КИЗИЛ ЯРИМ ОЙ ҲАРАКАТИ - умумжаҳон инсонпарварлик ҳаракати. 1863 й.да асос солинган. Мазкур ҳаракат 3 тузилма — Халқаро Кизил хоч қўмитаси (ҲҚХҚ); Халқаро Қизил хоч ва Кизил ярим Ой жамиятлари федерацияси (ХКХ ва ҚЯОЖФ): Кизил Хоч ва Кизил ярим Ой Миллий жамиятлари (МЖ)дан иборат: Ҳ.Қ.Х. ва Қ.я.О.ҳ. уччала тузилмасининг фаолият ваколатлари Ҳ.Қ.Х. ва Қ.я.О.ҳ.нинг Устави (1986) ва Севилья битими (1999) асосида белгиланган. Халқаро Қизил Хоч Қўмитаси инсонпарварлик ташкилотидир. Асосан, қуролли тўқнашувларда жабрланганлар, қуруқлик ва денгиздаги ярадор ва бемор ҳарбий хизматчилар, ҳарбий маҳбуслар, фуқаро аҳолига ёрдам бериш, шунингдек, ҳарбий низолар ва б. фавқулодда вазиятлар оқибатида ажрашиб қолган ҳамда бедарак йўқолган шахсларни қидириш вазифасини бажариб, бетараф воситачи сифатица инсонпарварлик ёрцами кўрсатади. Тинчлик соҳасидаги фаолият учун Нобель мукофоти билан такдирланган (1917, 1944, 1963 й.лар). Қароргоҳи Женева ш.да. Халқаро Қизил Хоч ва Қизил ярим Ой жамиятлари федерацияси 1919 й. тузилган инсонпарварлик ташкилоти. Дунёнинг 181 мамлакати Миллий жамиятларини бирлаштиради (2004). Асосан, табиий офатларга тайёрланиш ва уларга муносабат билдиришда Миллий жамиятларга ёрдам бериш, табиий офатлар, техникавий ва саноатдаги авариялар, фалокатларда алоҳида халқаро инсонпарварлик ёрцами кўрсатишга оид амалларни ташкил этиш ва мувофиклаштириш, аҳоли саломатлиги профилактикаси, энг муҳтож кишиларга қараш ва уларга тиббийижтимоий ёрдам кўрсатишни таъминлаш, аҳолини 1ёрдам кўрсатишга ўқитиш, кўнгиллиликни ривожлантириш вазифаси билан шуғулланади. ХҚХ ва ҚЯОЖФ фаолиятини Котибият таъминлаб туради. У Женева ш.да жойлашган. Қизи л Хоч в а Қизил ярим Ой Миллий жамиятлари — ҳукуматлари Женева конвенцияларига имзо чеккан мамлакатлардага Миллий жамиятлар. Кридага кўра, ҳар бир мамлакатда фақат битта Кдзил Хоч ёки Кизил ярим Ой Миллий жамияти тузилиши мумкин.
Ўзбекистон Кизил ярим Ой жамияти 1925 й. ташкил этилган бўлиб, собиқ СССРнинг Кизил Хоч ва Кизил ярим Ой жамиятлари уюшмаси таркибига кирар эди. 1992 й.да мустакил Миллий жамият мақомига эришди. 1995 й.да Халқаро Кизил Хоч Қўмитаси томонидан эътироф этилиб, Халқаро Кизил Хоч ва Кизил ярим Ой жамиятлари федерациясига аъзо бўлди (яна қ. Ўзбекистон Ҳизил ярим Ой жамияти).
Михаил Кремков.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.