Xandaq
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 63-b. — ziyouz.com
Xandaq — qad. va örta asrlarda şahar, qal'a, qörğon va mudofaa istehkomlarini duşman hujumidan ehtiyot qiliş maqsadida ularning taşqi devori yonidan gir aylanasiga qazilgan öra, çuqurlik. Odatda, taşqi devorni kötarişda loy X. örnidan olingan. X.ning eni 5 —6 m dan 30 — 40 m gaça, çuq. 3 — 4 m bölib, içi aksariyat suv bilan tölğazilgan. Ba'zan X. şoxşabba bilan ihota qilingan. Istehkomga kiradigan yölga osma köprik qurilgan. Amir Temur va temuriylar davrida qöşin laşkargohga tuşganda uning atrofi X. bilan mustahkamlangan. X.ning soni duşman qöşinining miqdoriga qarab 1 dan 6 tagaça bölgan. Köp vaziyatlarda X.lar oldiga katta hajmdagi qalqonlar (çapar) qöyilgan. Eski özbek tili manbalarida möljar, çipjip, çoh, ör, örğarim kabi atamalar X.ga ma'nodoş sifatida qöllangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХАНДАҚ — қад. ва ўрта асрларда шаҳар, қалъа, қўрғон ва мудофаа истеҳкомларини душман ҳужумидан эҳтиёт қилиш мақсадида уларнинг ташқи девори ёнидан гир айланасига қазилган ўра, чуқурлик. Одатда, ташқи деворни кўтаришда лой X. ўрнидан олинган. Х.нинг эни 5 —6 м дан 30 — 40 м гача, чуқ. 3 — 4 м бўлиб, ичи аксарият сув билан тўлғазилган. Баъзан X. шохшабба билан иҳота қилинган. Истеҳкомга кирадиган йўлга осма кўприк қурилган. Амир Темур ва темурийлар даврида қўшин лашкаргоҳга тушганда унинг атрофи X. билан мустаҳкамланган. Х.нинг сони душман қўшинининг миқдорига қараб 1 дан 6 тагача бўлган. Кўп вазиятларда Х.лар олдига катта ҳажмдаги қалқонлар (чапар) қўйилган. Эски ўзбек тили манбаларида мўлжар, чипжип, чоҳ, ўр, ўрғарим каби атамалар Х.га маънодош сифатида қўлланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.