Xarasimon suvötlar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 72–73-b. — ziyouz.com
Xarasimon suvötlar (Charophyta, charophyceae) — yuksak tuzilgan suvötlar guruhi. Tuzilişi qirqböğimlarga öxşaydi. Böyi 1 m gaça. Tanasi böğimlarga bölingan; «poya» va «barg»lardan, har bir böğimda halqa bölib joylaşgan kalta silindrsimon şoxçalardan iborat. Har bir halqadagi barglardan birining barg qöltiğidan asosiy poyaga öxşagan yon «poya» ösib çiqadi. Tanasining pastki qismi balçiqqa yoki qumga botib turadi. Vegetativ köpayadi. X.s. paleozoy erasining örtalarida keng tarqalgan, tört qabilasi qolgan. 3 oila va 7 turkumga birlaşgan 300 turi ma'lum. Özbekistonda nitella, nitellopsis, lamprotamnium va b. turlari tarqalgan.
X.s, köpinça çuçuk va şör suvli havzalarda uçraydi. Özbekistonda, asosan, köl, zovur, şolipoya va qisman daryo, ariq va buloqlarda xarazorlarni hosil qiladi. Bir gektar maydondan 30—330 t töyimli va ozuqabop biomassa olinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХАРАСИМОН СУВЎТЛАР (Charophyta, charophyceae) — юксак тузилган сувўтлар гуруҳи. Тузилиши қирқбўғимларга ўхшайди. Бўйи 1 м гача. Танаси бўғимларга бўлинган; «поя» ва «барг»лардан, ҳар бир бўғимда ҳалқа бўлиб жойлашган калта цилиндрсимон шохчалардан иборат. Ҳар бир ҳалқадаги барглардан бирининг барг қўлтиғидан асосий пояга ўхшаган ён «поя» ўсиб чиқади. Танасининг пастки қисми балчиққа ёки қумга ботиб туради. Вегетатив кўпаяди. Х.с. палеозой эрасининг ўрталарида кенг тарқалган, тўрт қабиласи қолган. 3 оила ва 7 туркумга бирлашган 300 тури маълум. Ўзбекистонда нителла, нителлопсис, лампротамниум ва б. турлари тарқалган.
Х.с, кўпинча чучук ва шўр сувли ҳавзаларда учрайди. Ўзбекистонда, асосан, кўл, зовур, шолипоя ва қисман дарё, ариқ ва булоқларда харазорларни ҳосил қилади. Бир гектар майдондан 30—330 т тўйимли ва озуқабоп биомасса олинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.