Xari
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 74-b. — ziyouz.com
Xari (qurilişda) — imorat tösinlari ostidan köndalangiga qöyiladigan asosiy yoğoç. Tösinlarga nisbatan uzunroq va yöğonroq, asosan, dumaloq kesimli böladi. Baland va pişik navli daraxtlar (terak, qarağay, qayrağoç, igna bargli daraxtlar va b.)dan tayyorlanadi. X. bop yoğoç oliş uçun daraxt tanasi zarur uzunliqda kesib olinganidan söng pöstloği şilinib, salqin joyda astasekin quritiladi. X.lik yoğoç iloji boriça darz ketmagan, yorilmagan bölişi lozim. X. diametri (yöğonligi) 15—30 sm, uz. 5—7 m böladi. Diametri böyiga monand qilib (qança uzun bölsa, şunça yöğon yoğoç) tanlanadi. Şunda u tösinlar oğirligidan egilib ketmaydi. Daraxt tanasining butoklari, şoxşabbalari kesib taşlanib, pöstloği şilingani xoda (uzuni X.likka yaraydi), kaltakalta kilib kesilgan bölaklari ğöla deb ataladi.
Ad.: Qosimov E., Quriliş aşyolari, T., 2004.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХАРИ (қурилишда) — иморат тўсинлари остидан кўндалангига қўйиладиган асосий ёғоч. Тўсинларга нисбатан узунроқ ва йўғонроқ, асосан, думалоқ кесимли бўлади. Баланд ва пишик навли дарахтлар (терак, қарағай, қайрағоч, игна баргли дарахтлар ва б.)дан тайёрланади. X. боп ёғоч олиш учун дарахт танаси зарур узунлиқда кесиб олинганидан сўнг пўстлоғи шилиниб, салқин жойда астасекин қуритилади. Х.лик ёғоч иложи борича дарз кетмаган, ёрилмаган бўлиши лозим. X. диаметри (йўғонлиги) 15—30 см, уз. 5—7 м бўлади. Диаметри бўйига монанд қилиб (қанча узун бўлса, шунча йўғон ёғоч) танланади. Шунда у тўсинлар оғирлигидан эгилиб кетмайди. Дарахт танасининг бутоклари, шохшаббалари кесиб ташланиб, пўстлоғи шилингани хода (узуни Х.ликка ярайди), калтакалта килиб кесилган бўлаклари ғўла деб аталади.
Ад.: Қосимов Э., Қурилиш ашёлари, Т., 2004.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.