Xaritagrafik tadqiqot usuli
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 77-b. — ziyouz.com
Xaritagrafik tadqiqot usuli — voqea-hodisalarni biliş, ilmiy tahlil qiliş va oldindan aytib beriş uçun tayyor geografik xaritalarsem foydalaniş usuli. X.t.u. quyidagilardan iborat: 1) xaritalarga qarab voqeahodisalarning joylaşişi, aloqalari va dinamikasini bevosita köz bilan aniqlab tahlil qiliş; 2) grafik tahlil — xaritalar asosida profillar va kesmalar çiziş, blok diagrammalar, grafiklar va b. diagrammalar tuziş; 3) grafoanalitik işlar — xaritada tasvirlangan obyektlarning koordinatalari, masofalari va balandligi, maydoni, hajmi, burçagi va b. xususiyatlarini xaritadan aniklaş; 4) bir xil voqeahodisalar (havo trasi, aholi ziçligi, hosildorlik va b.)ni xaritalarga qarab tadqiq etişda köllaniladigan matematikstatistik tahlil; 5) xaritadan olingan dastlabki ma'lumotlar asosida voqeahodisalarni matematikxaritagrafik modellaştiriş. Bular köpinça birgalikda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХАРИТАГРАФИК ТАДҚИҚОТ УСУЛИ — воқеа-ҳодисаларни билиш, илмий таҳлил қилиш ва олдиндан айтиб бериш учун тайёр географик хариталарцэм фойдаланиш усули. Х.т.у. қуйидагилардан иборат: 1) хариталарга қараб воқеаҳодисаларнинг жойлашиши, алоқалари ва динамикасини бевосита кўз билан аниқлаб таҳлил қилиш; 2) график таҳлил — хариталар асосида профиллар ва кесмалар чизиш, блок диаграммалар, графиклар ва б. диаграммалар тузиш; 3) графоаналитик ишлар — харитада тасвирланган объектларнинг координаталари, масофалари ва баландлиги, майдони, ҳажми, бурчаги ва б. хусусиятларини харитадан аниклаш; 4) бир хил воқеаҳодисалар (ҳаво траси, аҳоли зичлиги, ҳосилдорлик ва б.)ни хариталарга қараб тадқиқ этишда кўлланиладиган математикстатистик таҳлил; 5) харитадан олинган дастлабки маълумотлар асосида воқеаҳодисаларни математикхаритаграфик моделлаштириш. Булар кўпинча биргаликда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.