Xarizma
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 74–75-b. — ziyouz.com
Xarizma (yun. charisma — muruvvat, ilohiy qobiliyat) — biror şaxsning boşqalarga nisbatan alohida xususiyatlarga egaligi (donoligi, qahramonligi, avliyoligi) va şu xususiyat yordamida xalqni boşqarişga haqli ekanligini ifodalaydigan tuşunça. X. tuşunçasini ilk bor italiyalik ruhoniy St. Paul mö'jizaviy qobiliyatga ega bölgan Iso payğambarga nisbatan işlatgan. Ammo X.ni ilmiy tuşunça sifatida M. Veber çukur tadqiq qilib, uni «xudo bergan ne'mat» deb nomlagan. Kdd. davrlarda faqat ilohiy mazmunga ega bölgan tuşunça vaqt ötişi bilan olimlar tomonidan real hayotga tatbiq etila borib, ilohiy qobiliyatga ega bölmagan, ammo aloxdsa xususiyatlarga, yuksak fazilatlarga ega bölgan yetakçi tarixiy şaxslarga nisbatan ham işlatila boşlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХАРИЗМА (юн. charisma — мурувват, илоҳий қобилият) — бирор шахснинг бошқаларга нисбатан алоҳида хусусиятларга эгалиги (донолиги, қаҳрамонлиги, авлиёлиги) ва шу хусусият ёрдамида халқни бошқаришга ҳақли эканлигини ифодалайдиган тушунча. X. тушунчасини илк бор италиялик руҳоний Ст. Паул мўъжизавий қобилиятга эга бўлган Исо пайғамбарга нисбатан ишлатган. Аммо Х.ни илмий тушунча сифатида М. Вебер чукур тадқиқ қилиб, уни «худо берган неъмат» деб номлаган. Кдд. даврларда фақат илоҳий мазмунга эга бўлган тушунча вақт ўтиши билан олимлар томонидан реал ҳаётга татбиқ этила бориб, илоҳий қобилиятга эга бўлмаган, аммо алохдца хусусиятларга, юксак фазилатларга эга бўлган етакчи тарихий шахсларга нисбатан ҳам ишлатила бошланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.