Xatna
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 87–88-b. — ziyouz.com
Xatna (arab.) — asosan, öğil bola olatining çekka kertmagini kesiş marosimi. Dastlab ibtidoiy jamoa tuzumida paydo bölgan, öspirin bolaning kattalar safidan örin olişi, baloğatga yetişi munosabati bilan bajarilgan. Bunda har xil jismoniy sinovlar (oç qoldiriş, terini tiliş, quloq suprasini yirtiş, tişni sindiriş, tişni egovlaş va ş. k.)ga duçor etilgan. Şunday odatlar Avstraliya, Okeaniya, Afrikada yaşovçi ayrim xalqlarda saqlanib qolgan. Ba'zi joylarda qizlarni ham X. qiliş (klitorni yoki kiçik jinsiy lablarni olib taşlaş) kabi odatlar mavjud. Bir qança hollarda, jumladan, yahudiy, musulmonlarda diniy marosim şaklini olgan. Musulmonlarda bolalar 3—5—7 yoşda, ayrim hollarda 11—12 yoşgaça X. qilinadi. X. marosimlari özbeklar va bir qança xalqlarda töy şaklida ötkaziladi. Ilmiy tibbiyotda olat kasallanganda va tuğma nuqsonlari bölganda (parafimoz, fimoz va b.) ham şunday operatsiya ötkaziladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХАТНА (араб.) — асосан, ўғил бола олатининг чекка кертмагини кесиш маросими. Дастлаб ибтидоий жамоа тузумида пайдо бўлган, ўспирин боланинг катталар сафидан ўрин олиши, балоғатга етиши муносабати билан бажарилган. Бунда ҳар хил жисмоний синовлар (оч қолдириш, терини тилиш, қулоқ супрасини йиртиш, тишни синдириш, тишни эговлаш ва ш. к.)га дучор этилган. Шундай одатлар Австралия, Океания, Африкада яшовчи айрим халқларда сақланиб қолган. Баъзи жойларда қизларни ҳам X. қилиш (клиторни ёки кичик жинсий лабларни олиб ташлаш) каби одатлар мавжуд. Бир қанча ҳолларда, жумладан, яҳудий, мусулмонларда диний маросим шаклини олган. Мусулмонларда болалар 3—5—7 ёшда, айрим ҳолларда 11—12 ёшгача X. қилинади. X. маросимлари ўзбеклар ва бир қанча халқларда тўй шаклида ўтказилади. Илмий тиббиётда олат касалланганда ва туғма нуқсонлари бўлганда (парафимоз, фимоз ва б.) ҳам шундай операция ўтказилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.