Xazinaçi
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 8–9-b. — ziyouz.com
Xazinaçi — hukmdor va b.ning pullari, qimmatbaho buyumlari va b. moddiy boyliklarini saklovçi şaxs. Somoniylar davrida Buxoro Registoni atrofida joylaşgan 10 ta devonning 2-si X. devoni, ya'ni mustovfiy devoni hisoblangan. Xorazmşohlar davrida mustovfiy ölka moliya organi boşliği, moliya maslahatçisi, ölka boşqaruv organi a'zosi tarzida faoliyat körsatgan. Qoraxoniylar davlatida X. mas'uliyatli lavozimlardan biri sanalib, agiçi atamasi bilan ifodalangan. 14—16-a. larda Markaziy Osiyo davlatlarida xazina uçun mas'ul şaxslar «xozin», «xazinador» atamalari bilan ifodalangan. Eski özbek tilida ham «X.» istilohi qöllanilgan. Buxoro xonligida X. nisbatan quyi mansablardan biri hisoblangan.
Ad.:A6u Bakr Muhammad ibn Ja'far Narşaxiy, Buxorotarixi, T., 1966; Yusuf Xos Hojib, Qutadğu bilig, T., 1971; Şixab ad-Din Muxammad an-Nasavi, Jizneopisaniye sultana Djalal adDina Mankburni, Baku, 1973; Bartold V.V., Turkestan v epoxu mongolskogo naşestviya, Soçineniya, t. 1, ç. 1, M., 1973.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХАЗИНАЧИ — ҳукмдор ва б.нинг пуллари, қимматбаҳо буюмлари ва б. моддий бойликларини сакловчи шахс. Сомонийлар даврида Бухоро Регистони атрофида жойлашган 10 та девоннинг 2-си X. девони, яъни мустовфий девони ҳисобланган. Хоразмшоҳлар даврида мустовфий ўлка молия органи бошлиғи, молия маслаҳатчиси, ўлка бошқарув органи аъзоси тарзида фаолият кўрсатган. Қорахонийлар давлатида X. масъулиятли лавозимлардан бири саналиб, агичи атамаси билан ифодаланган. 14—16-а. ларда Марказий Осиё давлатларида хазина учун масъул шахслар «хозин», «хазинадор» атамалари билан ифодаланган. Эски ўзбек тилида ҳам «X.» истилоҳи қўлланилган. Бухоро хонлигида X. нисбатан қуйи мансаблардан бири ҳисобланган.
Ад.:А6у Бакр Муҳаммад ибн Жаъфар Наршахий, Бухоротарихи, Т., 1966; Юсуф Хос Ҳожиб, Қутадғу билиг, Т., 1971; Шихаб ад-Дин Мухаммад ан-Насави, Жизнеописание султана Джалал адДина Манкбурны, Баку, 1973; Бартольд В.В., Туркестан в эпоху монгольского нашествия, Сочинения, т. 1, ч. 1, М., 1973.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.