Xelsinki

Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 95–96-b. — ziyouz.com

Xelsinki XELSINKI, Gelsingfors Finlyandiya poytaxti. Usima lyanining ma'muriy markazi. Aholisi 551,1 ming kişi (1999). Transport yöllarining muhim çorrahasi. Fin qöltiği sohilidagi port. Malmi aeroporti xalkdro ahamiyatga ega. Mamlakatning muhim iqgisodiy, moliya va madaniyat markazi. Yetakçi sanoat tarmoği — maşinasozlik (asosan, kemasozlik, elektrotexnika, kötariş kranlari va sellyulozaqoğoz sanoati uçun jihozlar i.ç.). Töqimaçilik, kimyo va keramika, könpoyabzal, poligrafiya, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Intlar, Musiqa akademiyasi, opera va milliy teatrlar, milliy, şahar, badiiy, tarixetnografiya muzeylari, zool. va botanika boğlari, yirik konsert zallari bor. Metropoliten kurilgan.

X.ga 1550 y.da VantaYoki daryosining quyiliş joyida asos solingan va dastlab Gamelstat deb atalgan. Finlyandiya Rossiyaga qöşib olinib (1809) Buyuk Finlyandiya knyazligi tuzilgaç, 1812 y.da mamlakat poytaxti Turku (Abo) ş.dan X.ga köçirildi. 1917 y. dek.da mamlakat mustakllligi e'lon kilingaç, X. Finlyandiya Respublikasi poytaxti. X.da xalqaro uçraşuv, syezd, konferensiya va kengaşlar bölib ötadi, Jahon Tinçlik kengaşi kotibiyati joylaşgan.

X. — zamonaviy şahar. Şahar markazida Şved teatri binosi, Sokos univermagi, Parlament binosi joylaşgan. Me'moriy yodgorliklardan sobor, universitet binosi, prezident saroyi, ratuşa, Şahar dumasi uyi va b. saqlangan. X. — turizm markazi.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ХЕЛЬСИНКИ, Гельсингфорс Финляндия пойтахти. Усима лянининг маъмурий маркази. Аҳолиси 551,1 минг киши (1999). Транспорт йўлларининг муҳим чорраҳаси. Фин қўлтиғи соҳилидаги порт. Мальми аэропорти халкдро аҳамиятга эга. Мамлакатнинг муҳим иқгисодий, молия ва маданият маркази. Етакчи саноат тармоғи — машинасозлик (асосан, кемасозлик, электротехника, кўтариш кранлари ва целлюлозақоғоз саноати учун жиҳозлар и.ч.). Тўқимачилик, кимё ва керамика, кўнпойабзал, полиграфия, озиқ-овқат саноати корхоналари мавжуд. Интлар, Мусиқа академияси, опера ва миллий театрлар, миллий, шаҳар, бадиий, тарихэтнография музейлари, зоол. ва ботаника боғлари, йирик концерт заллари бор. Метрополитен курилган.

Х.га 1550 й.да ВантаЙоки дарёсининг қуйилиш жойида асос солинган ва дастлаб Гамельстат деб аталган. Финляндия Россияга қўшиб олиниб (1809) Буюк Финляндия князлиги тузилгач, 1812 й.да мамлакат пойтахти Турку (Або) ш.дан Х.га кўчирилди. 1917 й. дек.да мамлакат мустаклллиги эълон килингач, X. Финляндия Республикаси пойтахти. Х.да халқаро учрашув, съезд, конференция ва кенгашлар бўлиб ўтади, Жаҳон Тинчлик кенгаши котибияти жойлашган.

X. — замонавий шаҳар. Шаҳар марказида Швед театри биноси, Сокос универмаги, Парламент биноси жойлашган. Меъморий ёдгорликлардан собор, университет биноси, президент саройи, ратуша, Шаҳар думаси уйи ва б. сақланган. X. — туризм маркази.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.