Xemosorbsiya
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 98-b. — ziyouz.com
Xemosorbsiya (xemo... va sorbsiya), kimyoviy sorbsiya — suyuklik va qattiq jiyemning atrof muhitdan moddalar yutişi. Bunda kimyoviy birikmalar hosil böladi. Torroq ma'noda X. qattiq jism sirtining modsani kimyoviy yutişi, ya'ni kimyoviy adsorbsiya deb qaraladi. X.da issikdik mikdori köproq ajralib çiqadi: odatda, X. issikligi 84—126 kJ/mol, ba'zi hollarda, mas, kislorodning metallarga singişida 420 kJ/mol dan ham ortişi mumkin. Kimyoviy reaksiyalarga öxşab, X. ham ançagina faollaş (aktivatsiya) energiyasini talab kiladi. Şuning uçun tra ortganda X. tezlaşadi. X.ni örganiş uçun spektroskopiya, elektron paramagnit va yadroviy magnit rezonans, elektron hamda ion proyektorlari, sekin harakatlanuvçi elektronlar difraksiyasi va b. qöllaniladi. X. geterogen katalizda, gazlarni tozalaşda, vakuum texnikasi va b.da muhim rol öynaydi. X. sanoatda keng qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХЕМОСОРБЦИЯ (хемо... ва сорбция), кимёвий сорбция — суюклик ва қаттиқ жиемнинг атроф муҳитдан моддалар ютиши. Бунда кимёвий бирикмалар ҳосил бўлади. Торроқ маънода X. қаттиқ жисм сиртининг модцани кимёвий ютиши, яъни кимёвий адсорбция деб қаралади. Х.да иссикдик микдори кўпроқ ажралиб чиқади: одатда, X. иссиклиги 84—126 кЖ/моль, баъзи ҳолларда, мас, кислороднинг металларга сингишида 420 кЖ/моль дан ҳам ортиши мумкин. Кимёвий реакцияларга ўхшаб, X. ҳам анчагина фаоллаш (активация) энергиясини талаб килади. Шунинг учун тра ортганда X. тезлашади. Х.ни ўрганиш учун спектроскопия, электрон парамагнит ва ядровий магнит резонанс, электрон ҳамда ион проекторлари, секин ҳаракатланувчи электронлар дифракцияси ва б. қўлланилади. X. гетероген катализда, газларни тозалашда, вакуум техникаси ва б.да муҳим роль ўйнайди. X. саноатда кенг қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.