Xemotronika
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 99-b. — ziyouz.com
Xemotronika (xemo... va ...tron) — ilmiy-texnik yönaliş; işi elektrkimyoviy jarayonlar va hodisalarga asoslangan avtomatika, ölçaş va hisoblaş texnikasi asboblari va qurilmalarini tadqiq qiliş, işlab çiqiş va qöllaş masalalari bilan şuğullanadi. X. şuğullanadigan asboblar va qurilmalarning elektrod — elektrolit çegarasidan elektr toki ötkazilganda elektrkimyoviy jarayonlar yuz beradi. X.da ana şu jarayonlar örganiladi. X.da elektroosmos hodisasidan, elektrod atrofidagi qatlamlarda elektrolit faol komponentlari özgarişi va b. hodisalardan ham foydalaniladi. Eng oddiy xemotron asbob — elektrkimyoviy uya içiga elektrolit töldirilgan va ikkita elektrod joylangan ixçam germetik şişa idiş (ampula)dan iborat. Bunda elektrolit sifatida kislotalar, tuzlar va asoslarning suvdagi eritmalari işlatiladi. Elektrodlar Pt (platina), Ag (kumuş), A1 (alyuminiy), Zn (pyx) va b. metallar va ularning qotişmalaridan tayyorlanadi. Köpinça bu maqsadda Hg (simob) dan foydalaniladi.
Xemotron asboblar asosida ixçam tok va kuçlaniş kuçaytirgiçlari, töğrilagiçlari, vaqt relelari, integratorlari, tezlaniş, tra va tezlik datçiklari, titraşlar (vibratsiya) ni ölçaş asboblari, indikatorlar, kulonometrlar hamda 107 — 10 Gs çastotalar diapazonida işlaydigan boşqa asbob va qurilmalar yaratiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХЕМОТРОНИКА (хемо... ва ...трон) — илмий-техник йўналиш; иши электркимёвий жараёнлар ва ҳодисаларга асосланган автоматика, ўлчаш ва ҳисоблаш техникаси асбоблари ва қурилмаларини тадқиқ қилиш, ишлаб чиқиш ва қўллаш масалалари билан шуғулланади. X. шуғулланадиган асбоблар ва қурилмаларнинг электрод — электролит чегарасидан электр токи ўтказилганда электркимёвий жараёнлар юз беради. Х.да ана шу жараёнлар ўрганилади. Х.да электроосмос ҳодисасидан, электрод атрофидаги қатламларда электролит фаол компонентлари ўзгариши ва б. ҳодисалардан ҳам фойдаланилади. Энг оддий хемотрон асбоб — электркимёвий уя ичига электролит тўлдирилган ва иккита электрод жойланган ихчам герметик шиша идиш (ампула)дан иборат. Бунда электролит сифатида кислоталар, тузлар ва асосларнинг сувдаги эритмалари ишлатилади. Электродлар Pt (платина), Ag (кумуш), А1 (алюминий), Zn (pyx) ва б. металлар ва уларнинг қотишмаларидан тайёрланади. Кўпинча бу мақсадда Hg (симоб) дан фойдаланилади.
Хемотрон асбоблар асосида ихчам ток ва кучланиш кучайтиргичлари, тўғрилагичлари, вақт релелари, интеграторлари, тезланиш, тра ва тезлик датчиклари, титрашлар (вибрация) ни ўлчаш асбоблари, индикаторлар, кулонометрлар ҳамда 107 — 10 Гц частоталар диапазонида ишлайдиган бошқа асбоб ва қурилмалар яратилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.