Xett tili
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 102-b. — ziyouz.com
Xett tili — öz yozuviga ega bölgan eng qad. hindevropa tillaridan biri; xatt, palayya, lidiya va b. tillar bilan xett — luviy tillari (anatoliya tillari) guruhini taşkil etgan ulik til. X.t.da sözlaşuvçi aholi qad. Anatoliyaning markaziy va şim. kismlarida yaşagan. X.t. tarixida 3 davr farqlanadi: qad. davr (mil. av. 18—16-a.lar), yjDTa davr (mil. av. 15-a. — 14-a. boşi) va yangi davr (mil. av. 14-a. örtalari — 13-a.). Bizgaça yetib kelgan matnlarning aksariyati Yangi podşolik davriga mansubdir. X.t.ning asosiy grammatik xususiyatlari: fe'l qöşimçalari 2 turga bölingan, otlar 2 grammatik jins kategoriyasiga bölingan. Leksikasida xatt, akkad va xurrit tillaridan özlaşgan sözlar — asosan terminlar köp bölgan. X.t. yozuvi — mixxat bölib, u şim. Suriyadan, ehtimol, qad. akkad mixxatidan özlaştirib olingan. Yozma yodgorliklari asosan 1906—07 y.lardagi arxeologik qazişmalar çoğida Xattusasdagi (Turkiya, hoz. Böğozköy) podşolik arxividan topilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХЕТТ ТИЛИ — ўз ёзувига эга бўлган энг қад. ҳиндевропа тилларидан бири; хатт, палайя, лидия ва б. тиллар билан хетт — лувий тиллари (анатолия тиллари) гуруҳини ташкил этган улик тил. Х.т.да сўзлашувчи аҳоли қад. Анатолиянинг марказий ва шим. кисмларида яшаган. Х.т. тарихида 3 давр фарқланади: қад. давр (мил. ав. 18—16-а.лар), yjDTa давр (мил. ав. 15-а. — 14-а. боши) ва янги давр (мил. ав. 14-а. ўрталари — 13-а.). Бизгача етиб келган матнларнинг аксарияти Янги подшолик даврига мансубдир. Х.т.нинг асосий грамматик хусусиятлари: феъл қўшимчалари 2 турга бўлинган, отлар 2 грамматик жинс категориясига бўлинган. Лексикасида хатт, аккад ва хуррит тилларидан ўзлашган сўзлар — асосан терминлар кўп бўлган. Х.т. ёзуви — миххат бўлиб, у шим. Суриядан, эҳтимол, қад. аккад миххатидан ўзлаштириб олинган. Ёзма ёдгорликлари асосан 1906—07 й.лардаги археологик қазишмалар чоғида Хаттусасдаги (Туркия, ҳоз. Бўғозкўй) подшолик архивидан топилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.