Xettlar madaniyati
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 103-b. — ziyouz.com
Xettlar madaniyati - mil. av. 2ming yillikda ravnaq topgan Xett podşoligida şakllangan madaniyat. Podşolar qarorgohi bölgan Xattusas ş. (Kiçik Osiyodagi hoz. Boğozköy ş.) barça xett şaharlari kabi doirasimon tarhli, mudofaa devor va inşootlarga alohida ahamiyat berilgan, şaharning qöş devori burj, minoralar bilan mustahkamlangan. Binolar haykal, relyeflar bilan bezatilgan. Şahar darvozalarining ikki yoniga ulkan şer haykali, sfinks lar örnatilgan. Boğozköy yaqinidagi Yozuvliqoya relyeflari (mil. av. 16—13-a.lar)da şer ustida tik turgan kişilar aks ettirilgan, 2 boşli burgut tasviri gerbni eslatadi. Ba'zi relyeflarda, xettlarning doirasimon tamğalaridagi kabi, ramziy tasvirlar uçraydi. Mil. ad. 1600 y.da qad. xettlarda haykaltaroşlik, kulolçilik taraqqiy etgan (maye: ördakburun şaklidagi közaçalar, hayvonlar şaklida işlangan idişlar, ma'budlar va b. tasvirlangan idişlar).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХЕТТЛАР МАДАНИЯТИ - мил. ав. 2минг йилликда равнақ топган Хетт подшолигида шаклланган маданият. Подшолар қароргоҳи бўлган Хаттусас ш. (Кичик Осиёдаги ҳоз. Боғозкўй ш.) барча хетт шаҳарлари каби доирасимон тарҳли, мудофаа девор ва иншоотларга алоҳида аҳамият берилган, шаҳарнинг қўш девори бурж, миноралар билан мустаҳкамланган. Бинолар ҳайкал, рельефлар билан безатилган. Шаҳар дарвозаларининг икки ёнига улкан шер ҳайкали, сфинкс лар ўрнатилган. Боғозкўй яқинидаги Ёзувлиқоя рельефлари (мил. ав. 16—13-а.лар)да шер устида тик турган кишилар акс эттирилган, 2 бошли бургут тасвири гербни эслатади. Баъзи рельефларда, хеттларнинг доирасимон тамғаларидаги каби, рамзий тасвирлар учрайди. Мил. ад. 1600 й.да қад. хеттларда ҳайкалтарошлик, кулолчилик тараққий этган (мае: ўрдакбурун шаклидаги кўзачалар, ҳайвонлар шаклида ишланган идишлар, маъбудлар ва б. тасвирланган идишлар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.