Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Xeyke Kamerling-Onnes

    Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 81-b. — ziyouz.com

    Kamerling-Onnes Xeyke KAMERLING-ONNES (Kamerlingh Onnes) Xeyke (1853.21.9, Groningen — 1926.21.2, Leyden) — golland fizigi va kimyogari. Gollandiya FA a'zosi. Past t-ralar fizikasi asosçilaridan biri. Gazlarni suyultiriş mumkin bölgan yuqori unumli qurilmani işlab çiqqan. Suyuq vodorodni olgan (1906). Birinçi bölib mutlaq nolga yaqin t-ra hosil qilgan va bir neçta moddaning xossalarini tekşirgan. Suyuq geliy hosil qiliş usulini işlab çiqqan va birinçi bölib uni olgan (1908). K.-O. 1,04 K past t-rani olişga muvaffaq bölgan va jismlarning past t-ra şaroitidagi xossalarini örganib çiqqan. Suyuq geliyning qovuşqokligi, ziçligi, soliştirma issiqlik siğimi va t-rasini ölçagan. U simob, qalay va b. ba'zi elementlarning öta ötkazuvçanligini kaşf qilgan (1911), kuçli magnit maydoni ta'sirida öta ötkazuvçanlikning buzilişini kuzatgan (1913), öta ötkazuvçanlikdan juda kuçli magnit maydonni hosil qilişda foydalanişni taklif qilgan. Nobel mukofoti laureati (1913).

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    КАМЕРЛИНГ-ОННЕС (Kamerlingh Onnes) Хейке (1853.21.9, Гронинген — 1926.21.2, Лейден) — голланд физиги ва кимёгари. Голландия ФА аъзоси. Паст т-ралар физикаси асосчиларидан бири. Газларни суюлтириш мумкин бўлган юқори унумли қурилмани ишлаб чиққан. Суюқ водородни олган (1906). Биринчи бўлиб мутлақ нолга яқин т-ра ҳосил қилган ва бир нечта модданинг хоссаларини текширган. Суюқ гелий ҳосил қилиш усулини ишлаб чиққан ва биринчи бўлиб уни олган (1908). К.-О. 1,04 К паст т-рани олишга муваффақ бўлган ва жисмларнинг паст т-ра шароитидаги хоссаларини ўрганиб чиққан. Суюқ гелийнинг қовушқоклиги, зичлиги, солиштирма иссиқлик сиғими ва т-расини ўлчаган. У симоб, қалай ва б. баъзи элементларнинг ўта ўтказувчанлигини кашф қилган (1911), кучли магнит майдони таъсирида ўта ўтказувчанликнинг бузилишини кузатган (1913), ўта ўтказувчанликдан жуда кучли магнит майдонни ҳосил қилишда фойдаланишни таклиф қилган. Нобель мукофоти лауреати (1913).

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.