Xinagul
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 120-b. — ziyouz.com
Xinagul (Impatiens balsamina) — xinadoşlarga mansub bir yillik öt; ekma gul. Asosan, Osiyo va Afrikada, ba'zi vakillari Yevropa va Amerikada ösadi. Özbekistonda manzarali ösimlik sifatida hovlilarda ekiladi. Poyasi tik şoxlangan, tanasi etli, böyi 30— 60 sm. Barglari oddiy, tuxumsimon, ketmaket joylaşgan. Gullari oq, puşti, kizil, oddiy yoki qatmaqat, barg qöltiğidan çiqadi. Iyul—okt.dan gullab mevalaydi. Mevasi sersuv kösakça. Uruğlari çöziq yoki dumaloq. Mevasi yetilgaç, çarsillab yorilib, uruğlari atrofga soçilib ketadi. Uruği mart oyi oxirida sepiladi. Özbek xonadonlarida qadimdan X.dan kizjuvonlar soç va tirnoklarini böyaşda foydalanişgan. Tibbiyotda maydalab yançilgan bargpoya kismi tirnoq va teri kasalliklarini davolaşda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХИНАГУЛ (Impatiens balsamina) — хинадошларга мансуб бир йиллик ўт; экма гул. Асосан, Осиё ва Африкада, баъзи вакиллари Европа ва Америкада ўсади. Ўзбекистонда манзарали ўсимлик сифатида ҳовлиларда экилади. Пояси тик шохланган, танаси этли, бўйи 30— 60 см. Барглари оддий, тухумсимон, кетмакет жойлашган. Гуллари оқ, пушти, кизил, оддий ёки қатмақат, барг қўлтиғидан чиқади. Июль—окт.дан гуллаб мевалайди. Меваси серсув кўсакча. Уруғлари чўзиқ ёки думалоқ. Меваси етилгач, чарсиллаб ёрилиб, уруғлари атрофга сочилиб кетади. Уруғи март ойи охирида сепилади. Ўзбек хонадонларида қадимдан Х.дан кизжувонлар соч ва тирнокларини бўяшда фойдаланишган. Тиббиётда майдалаб янчилган баргпоя кисми тирноқ ва тери касалликларини даволашда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.