Xitoy-Koreya platformasi
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 147–148-b. — ziyouz.com
Xitoy-Koreya platformasi XITOY-KOREYA PLATFORMASI, Sina qalqoni — qadimgi platforma; Xuanxe daryo havzasining quyi qismi va Koreya ya.o., şuningdek, Sariq dengiz tubining köp qismida joylaşgan. Platforma ğarbda Içki Mongoliya böylab davom etib, torayib boradi. Şarqiy qismi Koreya va Şarqiy Xitoyni qamrab olgan, burmalangan kristalli zamini tokembriy (proterozoy va arxey) yoşida. Koreya, Lyaodun ya. o.lari va Şansida kötarilmalar şaklida yer yuzasiga çiqib qolgan poydevor metamorfik jinslar (gneys, migmatit, kristalli slanets, amfibolitlar) va granitlardan tuzilgan. Anşan seriyasida (kuyi proterozoy) temirli kvarsitlarning yirik konlari mavjud. Platforma poydevori ustida çökindi qoplam jinslari bölib, çökindi majmuasining quyi qismi sina sistemasi yotqiziqlaridan iborat. Toşkömir, perm va yura davrlari yotqiziklarida toşkömir konlari, paleogen va neogen yotqiziqlarida yonuvçi slanetslar va kumir (Fuşun), perm yotqiziklarida esa boksitlar (Şandun provinsiyasi) mavjud. Boxayvan qöltiği sohilidagi Şim.Xitoy sineklizasining bör va kaynozoy yotqiziklarida neft konlari joylaşgan. Ordos sineklizasida ham neft va gaz konlari mavjud. Koreya ya.o.dagi oltin, volfram, polimetall konlari va Lyaodun ya.o.dagi surma va mis konlari paydo bölişi mezozoy magmatizmi bilan boğliq.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХИТОЙ-КОРЕЯ ПЛАТФОРМАСИ, Сина қалқони — қадимги платформа; Хуанхэ дарё ҳавзасининг қуйи қисми ва Корея я.о., шунингдек, Сариқ денгиз тубининг кўп қисмида жойлашган. Платформа ғарбда Ички Монголия бўйлаб давом этиб, торайиб боради. Шарқий қисми Корея ва Шарқий Хитойни қамраб олган, бурмаланган кристалли замини токембрий (протерозой ва архей) ёшида. Корея, Ляодун я. о.лари ва Шаньсида кўтарилмалар шаклида ер юзасига чиқиб қолган пойдевор метаморфик жинслар (гнейс, мигматит, кристалли сланец, амфиболитлар) ва гранитлардан тузилган. Аншань сериясида (куйи протерозой) темирли кварцитларнинг йирик конлари мавжуд. Платформа пойдевори устида чўкинди қоплам жинслари бўлиб, чўкинди мажмуасининг қуйи қисми сина системаси ётқизиқларидан иборат. Тошкўмир, пермь ва юра даврлари ётқизикларида тошкўмир конлари, палеоген ва неоген ётқизиқларида ёнувчи сланецлар ва кумир (Фушунь), пермь ётқизикларида эса бокситлар (Шаньдун провинцияси) мавжуд. Бохайвань қўлтиғи соҳилидаги Шим.Хитой синеклизасининг бўр ва кайнозой ётқизикларида нефть конлари жойлашган. Ордос синеклизасида ҳам нефть ва газ конлари мавжуд. Корея я.о.даги олтин, вольфрам, полиметалл конлари ва Ляодун я.о.даги сурма ва мис конлари пайдо бўлиши мезозой магматизми билан боғлиқ.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.