Xivçinoyoqlilar
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 116-b. — ziyouz.com
Xivçinoyoqlilar (Pedipalpi) örgimçaksimonlarning bir guruxi. X.ning 3 turkumi: telifonlar, tartaridalar va frinlar bor. Telifon (çayonörgimçak)lar (70 tur) tanasi 7 sm gaça. Boşkökragi birikkan, qorni böğimlarga bölingan ipsimon dum bilan tugaydi. Tartaridalar (30 tur) tanasi 2—7 mm. Közi yöq. Tuproqda, ösimlik qoldiklari ostida va b. joylarda yaşaydi. Tuxumini tuproqdagi çuqurçaga qöyadi va şu yerda tuxumdan bolalari çiqadi. Frinlar (50 tur) kattaligi 45 mm gaça. Boşkökragi qalqon bilan qoplangan. Urğoçisi 60 ga yaqin tuxumini qorni tagida olib yuradi. 3 yoşda voyaga yetadi. X., asosan, tropik mintaqalarda tarqalgan. Haşarotlar va b. mayda umurtqasizlar bilan oziqlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХИВЧИНОЁҚЛИЛАР (Pedipalpi) ўргимчаксимонларнинг бир гурухи. Х.нинг 3 туркуми: телифонлар, тартаридалар ва фринлар бор. Телифон (чаёнўргимчак)лар (70 тур) танаси 7 см гача. Бошкўкраги бириккан, қорни бўғимларга бўлинган ипсимон дум билан тугайди. Тартаридалар (30 тур) танаси 2—7 мм. Кўзи йўқ. Тупроқда, ўсимлик қолдиклари остида ва б. жойларда яшайди. Тухумини тупроқдаги чуқурчага қўяди ва шу ерда тухумдан болалари чиқади. Фринлар (50 тур) катталиги 45 мм гача. Бошкўкраги қалқон билан қопланган. Урғочиси 60 га яқин тухумини қорни тагида олиб юради. 3 ёшда вояга етади. X., асосан, тропик минтақаларда тарқалган. Ҳашаротлар ва б. майда умуртқасизлар билан озиқланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.