Xoja Ubbon
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 166-b. — ziyouz.com
Xoja Ubbon - Buxoro ş.dan 50 km şim.ğarbda, Daşti Urganjiy qumligida joylaşgan şifobaxş suvli quduq va qadamjo (sağanali daxma). Aslida u «Xoja Obbon» şaklida yuritilib, «suv qöriqçisi, suv homiysi» ma'nosini anglatgan.
Rivoyat qilinişiça, X.U.Amudaryo qayiqçi va kemaçilarining şfi va suv muakkili: qoqşoq qöriq yerlar va daştlarga bulutlarni haydab yomğir yoğdiradigan avliyo hisoblangan. Şu boisdan Buxoro viloyatining suvsiz daştliklaridagi ayrim qişloq va qadamjolar Ubbon, Sulton Xubbi, Hazrat Xubbin va Oqşix bobo kabi nomlar bilan ataladi. X.U. quduğining suvi mineral tuzlarga boy, ta'mi şör va aççiq bölib, ötmişda teri kasalliklariga yöliqqan kişilarning davolaniş maskani va ziyoratgohi bölgan.
X.U. ziyoratgohi ilgari bir neça inşootlar majmuidan iborat bölgan. Quduq usti pişiq ğiştdan çortoq uslubida gumbazli bino, uning yonginasida xonaqoh va panja şaklida mis tuğlar işlangan, bir neçta sağanalarning boş qismida arxar şoxlar örnatilgan.
1964 y.da X.U. quduği ustidan 14-a. me'moriy hamda nodir gidrotexnika obidasi buzib taşlangan. Biroq, köp vaqt ötmay u joyda yangi quduq kavlanib, yangi imoratlar qad kötardi, sağanalar ta'mirlandi, davolanuvçi ziyoratçilarning soni esa ortib bordi.
Ad. Ayniy S, Esdaliklar, T., 1953; Ğulomov Ya., Xorazmning suğoriliş tarixi. Qadim zamonlardan hozirgaça, T., 1959; Yöldoşev N., Buxoroavliyolariningtarixi, Buxoro, 1997.
Abdulahad Muhammadjonov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХОЖА УББОН - Бухоро ш.дан 50 км шим.ғарбда, Дашти Урганжий қумлигида жойлашган шифобахш сувли қудуқ ва қадамжо (сағанали дахма). Аслида у «Хожа Оббон» шаклида юритилиб, «сув қўриқчиси, сув ҳомийси» маъносини англатган.
Ривоят қилинишича, Х.У.Амударё қайиқчи ва кемачиларининг шфи ва сув муаккили: қоқшоқ қўриқ ерлар ва даштларга булутларни ҳайдаб ёмғир ёғдирадиган авлиё ҳисобланган. Шу боисдан Бухоро вилоятининг сувсиз даштликларидаги айрим қишлоқ ва қадамжолар Уббон, Султон Хубби, Ҳазрат Хуббин ва Оқших бобо каби номлар билан аталади. Х.У. қудуғининг суви минерал тузларга бой, таъми шўр ва аччиқ бўлиб, ўтмишда тери касалликларига йўлиққан кишиларнинг даволаниш маскани ва зиёратгоҳи бўлган.
Х.У. зиёратгоҳи илгари бир неча иншоотлар мажмуидан иборат бўлган. Қудуқ усти пишиқ ғиштдан чортоқ услубида гумбазли бино, унинг ёнгинасида хонақоҳ ва панжа шаклида мис туғлар ишланган, бир нечта сағаналарнинг бош қисмида архар шохлар ўрнатилган.
1964 й.да Х.У. қудуғи устидан 14-а. меъморий ҳамда нодир гидротехника обидаси бузиб ташланган. Бироқ, кўп вақт ўтмай у жойда янги қудуқ кавланиб, янги иморатлар қад кўтарди, сағаналар таъмирланди, даволанувчи зиёратчиларнинг сони эса ортиб борди.
Ад. Айний С, Эсдаликлар, Т., 1953; Ғуломов Я., Хоразмнинг суғорилиш тарихи. Қадим замонлардан ҳозиргача, Т., 1959; Йўлдошев Н., Бухороавлиёларинингтарихи, Бухоро, 1997.
Абдулаҳад Муҳаммаджонов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.