Xöjalik nizolari
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 301-b. — ziyouz.com
Xöjalik nizolari (ÖzRda) iqtisodiyot sohasida va uni boşqariş jarayonida taraflar örtasida kelib çiquvçi kelişmovçiliklar. Yuridik şaxslar, yuridik şaxs tuzmagan holda tadbirkorlik faoliyatini amalga oşirayotgan va yakka tartibdagi tadbirkor maqomini olgan fuqarolar X.n. bilan boğliq huquqiy munosabatlarning subyektlari hisoblanadi. X.n.ning quyidagi turlari mavjud: tuzilişi nazarda tutilgan şartnoma moddasidan kelib çiqqan kelişmovçiliklar yoki şartnoma yuzasidan kelib çiqqan bölib, hal etiş uçun xöjalik sudiga topşiriş haqida taraflar özaro kelişgan ixtiloflar; şartnoma şartlarini özgartiriş yoki şartnomani bekor qiliş haqidagi; mulk huquqini tan oliş töğrisidagi; majburiyatlar bajarilmaganligi yoki tegişli tarzda bajarilmaganligi; mulkdor yoki molmulkning boşqa qonuniy egasi tomonidan molmulkni boşqa şaxsning qonunsiz egaligidan talab qilib olişga oid; mulkdorning yoki molmulkning boşqa qonuniy egasining huquklari egalik qilişdan mahrum etiş bilan boğliq bölmagan holda buzilganlik; yetkazilgan zararni qoplaş; şa'n, qadrqimmat va işçanlik obrösini himoya qiliş töğrisidagi va b. nizolar, davlat röyxatiga olişni rad etganligi yoki belgilangan muddatda davlat röyxatiga olişdan boş tortganlik ustidan şikoyat kabilar.
X.n.ni, asosan, xöjalik sudlari körib çiqadi. Xöjalik sudlarining vakolat doirasi Özbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida (111modda) belgilab berilgan. X.n., şuningdek, hakamlar sudita köriş uçun topşirilişi mumkin (Özbekiston Respublikasi XPK, 25modda).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХЎЖАЛИК НИЗОЛАРИ (ЎзРда) иқтисодиёт соҳасида ва уни бошқариш жараёнида тарафлар ўртасида келиб чиқувчи келишмовчиликлар. Юридик шахслар, юридик шахс тузмаган ҳолда тадбиркорлик фаолиятини амалга ошираётган ва якка тартибдаги тадбиркор мақомини олган фуқаролар Х.н. билан боғлиқ ҳуқуқий муносабатларнинг субъектлари ҳисобланади. Х.н.нинг қуйидаги турлари мавжуд: тузилиши назарда тутилган шартнома моддасидан келиб чиққан келишмовчиликлар ёки шартнома юзасидан келиб чиққан бўлиб, ҳал этиш учун хўжалик судига топшириш ҳақида тарафлар ўзаро келишган ихтилофлар; шартнома шартларини ўзгартириш ёки шартномани бекор қилиш ҳақидаги; мулк ҳуқуқини тан олиш тўғрисидаги; мажбуриятлар бажарилмаганлиги ёки тегишли тарзда бажарилмаганлиги; мулкдор ёки молмулкнинг бошқа қонуний эгаси томонидан молмулкни бошқа шахснинг қонунсиз эгалигидан талаб қилиб олишга оид; мулкдорнинг ёки молмулкнинг бошқа қонуний эгасининг ҳуқуклари эгалик қилишдан маҳрум этиш билан боғлиқ бўлмаган ҳолда бузилганлик; етказилган зарарни қоплаш; шаън, қадрқиммат ва ишчанлик обрўсини ҳимоя қилиш тўғрисидаги ва б. низолар, давлат рўйхатига олишни рад этганлиги ёки белгиланган муддатда давлат рўйхатига олишдан бош тортганлик устидан шикоят кабилар.
Х.н.ни, асосан, хўжалик судлари кўриб чиқади. Хўжалик судларининг ваколат доираси Ўзбекистон Республикаси Конституциясида (111модда) белгилаб берилган. Х.н., шунингдек, ҳакамлар судита кўриш учун топширилиши мумкин (Ўзбекистон Республикаси ХПК, 25модда).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.