Xöjayli
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 298–299-b. — ziyouz.com
Xöjayli (Xöjaeli) — Qoraqalpoğiston Respublikasi Xöjayli tumakmdagi şahar. Tuman markazi. Amudaryoning quyi oqimi çap sohilida, Nukusdan 24 km; t.y. stansiyasi, daryo pristani. Şahar örtasidan Toşliyop kanali ötadi. Aholisi 75,4 ming kişi (Vodnik şaharçasi bilan birga, 2003). «X.» atamasi 17-a. oxiri —18-a. boşlarida paydo bölgan. Rus tadqiqotçisi A.L.Kunning X. haqida 1874 y. eşitgan rivoyatlardan birida X. qal'asini Turkistondan köçib kelgan eşon Alamin Xöja qurgan. Şuningdek, mahalliy aholi orasida şaharga sufiylarning yassaviylik oqimiga mansub xöjalar tomonidan asos solingan degan rivoyatlar bor. Şahar atrofida mil. av. 4—3 a.larda aholi yaşaganligini arxeologik qazilmalar tasdiklaydi. X. yonidagi Mizdaxqon ş. xarobasi buning dalilidir. X.ning tabiati, bozorlari, madrasalari, suğoriş kanallari, aholisi töğrisida A. L. Kun, V. V. Bartold va b. tomonidan yozib qoldirilgan manbalardan ma'lum. Yangi Xöjayli (t.y. stansiyasi) 1952—53 y.larda t.y. ötkazilişi munosabati bilan qurilgan.
X.da paxta tozalaş, ğişt, yoğmoy, sut zavodlari, tikuvçilik fkasi, non, göşt ktlari, gaz kompressor styasi, 4 avtokorxona mavjud, mehribonlik uyi, 20 ga yaqin umumiy ta'lim maktabi, kasb-hunar kollejlari, 2 musiqa, bolalar va ösmirlar sport maktablari, xalq teatri, 4 madaniyat uyi, 14 kutubxona, madaniyat va istirohat boği va Xotira xiyoboni bor. Markaziy kasalxona va uning tarmoklari, poliklinika, 2 tibbiy dispanser, şoşilinç tibbiy yordam bölimi faoliyat körsatadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХЎЖАЙЛИ (Хўжаэли) — Қорақалпоғистон Республикаси Хўжайли тумакмдаги шаҳар. Туман маркази. Амударёнинг қуйи оқими чап соҳилида, Нукусдан 24 км; т.й. станцияси, дарё пристани. Шаҳар ўртасидан Тошлиёп канали ўтади. Аҳолиси 75,4 минг киши (Водник шаҳарчаси билан бирга, 2003). «X.» атамаси 17-а. охири —18-а. бошларида пайдо бўлган. Рус тадқиқотчиси А.Л.Куннинг X. ҳақида 1874 й. эшитган ривоятлардан бирида X. қалъасини Туркистондан кўчиб келган эшон Аламин Хўжа қурган. Шунингдек, маҳаллий аҳоли орасида шаҳарга суфийларнинг яссавийлик оқимига мансуб хўжалар томонидан асос солинган деган ривоятлар бор. Шаҳар атрофида мил. ав. 4—3 а.ларда аҳоли яшаганлигини археологик қазилмалар тасдиклайди. X. ёнидаги Миздахқон ш. харобаси бунинг далилидир. Х.нинг табиати, бозорлари, мадрасалари, суғориш каналлари, аҳолиси тўғрисида А. Л. Кун, В. В. Бартольд ва б. томонидан ёзиб қолдирилган манбалардан маълум. Янги Хўжайли (т.й. станцияси) 1952—53 й.ларда т.й. ўтказилиши муносабати билан қурилган.
Х.да пахта тозалаш, ғишт, ёғмой, сут заводлари, тикувчилик фкаси, нон, гўшт ктлари, газ компрессор стяси, 4 автокорхона мавжуд, меҳрибонлик уйи, 20 га яқин умумий таълим мактаби, касб-ҳунар коллежлари, 2 мусиқа, болалар ва ўсмирлар спорт мактаблари, халқ театри, 4 маданият уйи, 14 кутубхона, маданият ва истироҳат боғи ва Хотира хиёбони бор. Марказий касалхона ва унинг тармоклари, поликлиника, 2 тиббий диспансер, шошилинч тиббий ёрдам бўлими фаолият кўрсатади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.