Xolangit
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 170-b. — ziyouz.com
Xolangit (yun. chole — öt va anderon — tomir), angioxolit — öt yöllarining yalliğlanişi. X.ni, odatda, içak tayoqçasi va b. mikroblar qözğatadi. Köpinça xoletsistit, öttoş kasalligi bilan birga keçadi. Infeksiya öt yöllariga öt pufagi, me'daiçak yöli, me'da osti bezidan va limfa, qon orqali tuşişi mumkin. Şuningdek, öt yöli motor funksiyasining buzilişi yoki toş paydo bölib, öt töxtab qolişi ham X.ga sabab böladi. X. kataral, yiringli va nekrotik bölişi mumkin. Keçişiga köra, ötkir va surunkali X. farqlanadi.
Ötkir X.da bemorning eti uvişib, vaqtvaqti bilan isitmalaydi, köp terlaydi, oğzi taxirlaşib, qusadi, öng qovurğa osti oğriydi. Jigari şişib, terisi sarğayadi, kiçişadi. Surunkali X. köpinça ötkir X.dan söng vujudga kelib, belgilari xoletsistitga öxşaydi. Bunda köz oqlari sarğayib, öng qovurğa osti doim oğrib turadi, bemorni darmoni qurib, vaqtvakti bilan eti uvişadi, tez çarçaydi. Köpinça jigar va taloq şişadi. Ba'zan X. oqibatida peritonit, jigar sirrozi, pankreatit va b. kelib çikişi mumkin.
Davo bemorning umumiy ahvoli va kasallik belgilariga qarab olib boriladi, parhez buyuriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХОЛАНГИТ (юн. chole — ўт ва anderon — томир), ангиохолит — ўт йўлларининг яллиғланиши. Х.ни, одатда, ичак таёқчаси ва б. микроблар қўзғатади. Кўпинча холецистит, ўттош касаллиги билан бирга кечади. Инфекция ўт йўлларига ўт пуфаги, меъдаичак йўли, меъда ости безидан ва лимфа, қон орқали тушиши мумкин. Шунингдек, ўт йўли мотор функциясининг бузилиши ёки тош пайдо бўлиб, ўт тўхтаб қолиши ҳам Х.га сабаб бўлади. X. катарал, йирингли ва некротик бўлиши мумкин. Кечишига кўра, ўткир ва сурункали X. фарқланади.
Ўткир Х.да беморнинг эти увишиб, вақтвақти билан иситмалайди, кўп терлайди, оғзи тахирлашиб, қусади, ўнг қовурға ости оғрийди. Жигари шишиб, териси сарғаяди, кичишади. Сурункали X. кўпинча ўткир Х.дан сўнг вужудга келиб, белгилари холециститга ўхшайди. Бунда кўз оқлари сарғайиб, ўнг қовурға ости доим оғриб туради, беморни дармони қуриб, вақтвакти билан эти увишади, тез чарчайди. Кўпинча жигар ва талоқ шишади. Баъзан X. оқибатида перитонит, жигар циррози, панкреатит ва б. келиб чикиши мумкин.
Даво беморнинг умумий аҳволи ва касаллик белгиларига қараб олиб борилади, парҳез буюрилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.