Xongul
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 183–184-b. — ziyouz.com
Xongul XONGUL, buxoro buğusi (Cervus elaphus bactrianus) — buğular oilasi juft tuyoqlilar turkumiga mansub sut emizuvçi hayvon. Tanasi 78—86 sm, böyi (yağrinidan) 56—60 sm, ogirligi 75— 100 kg. Töq kulrang, yelkasida qoramtir yöllari bor. Şoxlari butoqli. Ilgari Amudaryo, Sirdaryo va Orol dengizi sohillaridagi qamişzor va töqaylarda tarqalgan edi. Hoz. faqat Amudaryo vohasidagi qöriqxonalarda yaşaydi. Suvda yaxşi suzadi. Ösimliklar bilan ozikdanadi. Urçiş davrida urğoçi va erkaklari birga poda bölib yuradi. Sent.—okt.da juftlaşadi. Apr.—mayda bolalaydi. 2—3 yoşda jinsiy voyaga yetadi. Ovlaş taqiqlangan. X. soni kamayib ketganligi sababli Tabiat va tabiiy resurslarni muhofaza qiliş xalqaro ittifoqi Qizil röyxatiga va Özbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХОНГУЛ, бухоро буғуси (Cervus elaphus bactrianus) — буғулар оиласи жуфт туёқлилар туркумига мансуб сут эмизувчи ҳайвон. Танаси 78—86 см, бўйи (яғринидан) 56—60 см, огирлиги 75— 100 кг. Тўқ кулранг, елкасида қорамтир йўллари бор. Шохлари бутоқли. Илгари Амударё, Сирдарё ва Орол денгизи соҳилларидаги қамишзор ва тўқайларда тарқалган эди. Ҳоз. фақат Амударё воҳасидаги қўриқхоналарда яшайди. Сувда яхши сузади. Ўсимликлар билан озикданади. Урчиш даврида урғочи ва эркаклари бирга пода бўлиб юради. Сент.—окт.да жуфтлашади. Апр.—майда болалайди. 2—3 ёшда жинсий вояга етади. Овлаш тақиқланган. X. сони камайиб кетганлиги сабабли Табиат ва табиий ресурсларни муҳофаза қилиш халқаро иттифоқи Қизил рўйхатига ва Ўзбекистон Республикаси Қизил китобига киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.