Xonqa

Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 189-b. — ziyouz.com

Xonqa — Xorazm viloyati Xonqa tumaniya&tm şaharça (1981 y.dan), tuman markazi. Amudaryodan 6 km ğarbda, viloyat markazi (Urganç ş.)dan 12 km şarqda joylaşgan. T.y. stansiyasi. Aholisi 35,9 ming kişi (2004). Şaharça tarixiy adabiyotlarda Safardiz nomi bilan tilga olinadi. 13-a.da möğullar tomonidan vayron etilganidan söng bu yerda masjidning birgina xonakohi saklanib qolgan. Ya. Ğulomovning ta'rifiça, X.ning nomi (Xonakoh— Xonaqo —Xonqa) şundan kelib çiqqan. X.da 1890 y.da rus savdogarlari tomonidan paxta tozalaş zavodi qurilgan. X.da haftada 2 marta bozor bölgan.

Şaharçada paxta tozalaş zavodi, «Xonqa guruç», «Don mahsulotlari» ktlari, Özbekiston — Italiya «Meva» konservalaş qöşma korxonasi va b. bor. Savdo tijorat dökonlari, dehqon bozori, 40 maişiy xizmat körsatiş şoxobçasi işlab turibdi. 15 umumiy ta'lim maktabi, 4 kasb-hunar kolleji, 3 madaniyat uyi, 8 kutubxona, madaniyat va istirohat boği aholiga xizmat körsatadi. Stadion, 40 sport maydonçasi, sport zali va b. sport inşootlari, markaziy kasalxona, poliklinika, dorixona va b. tibbiy muassasalar mavjud. X.dan Urganç, Törtköl, Boğot, Hazorasp va b. şahar va şaharçalarga avtobuslar qatnaydi, Urganç—Toşkent poyezdi ötadi.

Me'moriy yodgorliklardan Sayd ota jome masjidi (1766, 1912, 1989 y.larda ta'mirlangan) va maqbarasi saklangan. 17—19-a.larda X.dan Dilovarxöja, Andalib, Islomxöja, Ibrohimxöja, Hoji Muhammad Aminaddin öğli kabi maşhur kişilar yetişib çiqqan.

Komil Nurjonov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ХОНҚА — Хоразм вилояти Хонқа тумания&тм шаҳарча (1981 й.дан), туман маркази. Амударёдан 6 км ғарбда, вилоят маркази (Урганч ш.)дан 12 км шарқда жойлашган. Т.й. станцияси. Аҳолиси 35,9 минг киши (2004). Шаҳарча тарихий адабиётларда Сафардиз номи билан тилга олинади. 13-а.да мўғуллар томонидан вайрон этилганидан сўнг бу ерда масжиднинг биргина хонакоҳи сакланиб қолган. Я. Ғуломовнинг таърифича, Х.нинг номи (Хонакоҳ— Хонақо —Хонқа) шундан келиб чиққан. Х.да 1890 й.да рус савдогарлари томонидан пахта тозалаш заводи қурилган. Х.да ҳафтада 2 марта бозор бўлган.

Шаҳарчада пахта тозалаш заводи, «Хонқа гуруч», «Дон маҳсулотлари» ктлари, Ўзбекистон — Италия «Мева» консервалаш қўшма корхонаси ва б. бор. Савдо тижорат дўконлари, деҳқон бозори, 40 маиший хизмат кўрсатиш шохобчаси ишлаб турибди. 15 умумий таълим мактаби, 4 касб-ҳунар коллежи, 3 маданият уйи, 8 кутубхона, маданият ва истироҳат боғи аҳолига хизмат кўрсатади. Стадион, 40 спорт майдончаси, спорт зали ва б. спорт иншоотлари, марказий касалхона, поликлиника, дорихона ва б. тиббий муассасалар мавжуд. Х.дан Урганч, Тўрткўл, Боғот, Ҳазорасп ва б. шаҳар ва шаҳарчаларга автобуслар қатнайди, Урганч—Тошкент поезди ўтади.

Меъморий ёдгорликлардан Сайд ота жоме масжиди (1766, 1912, 1989 й.ларда таъмирланган) ва мақбараси сакланган. 17—19-а.ларда Х.дан Диловархўжа, Андалиб, Исломхўжа, Иброҳимхўжа, Ҳожи Муҳаммад Аминаддин ўғли каби машҳур кишилар етишиб чиққан.

Комил Нуржонов.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.