Xonquli töpçiboşi

Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 192-b. — ziyouz.com

Xonquli töpçiboşi (17-a. oxiri — 18-a.ning 1çoragi) — Buxoro xonliginiig Rossiyaga yuborgan elçilari rahbari (1716—18). X.t. rus asirlaridan bölib, musulmonlikni qabul qilgan va Buxoro xoni Abulfayzxon saroyida xizmat poğonasida xon qulidan töpçiboşi mansabigaça erişgan. X.t. boşçilik qilgan elçilarning asosiy maqsadi Rossiya bilan Buxoro örtasida özaro boj olmay savdosotiq qilişni yölga qöyiş, asirlikdagi buxoroliklarni ozod qiliş bölgan. Elçilik öz vazifasini töla ado etgan.

Buxoro elçilari Peterburgdan 1718 y. 18 martda jönab ketişgan. Aştarxonda ularning safiga Pyotr I tomonidan Rossiya davlatining Buxoro xonligidagi elçisi (aslida josuslik missiyasi boşliği) qilib tayinlangan Florio Beneveni qöşilgaç (1718 y. 13 noyab.), har ikki elçilik hay'atini Eron orqali Buxoroga jönab ketişi ma'qul körilgan. Aştarxondan faqat 1719 y. 24 iyunda yölga çiqilgan. X.t. va F. Beneveni Şirvon xoni huzurida — Şemaxada ança turib qolişgaç, 1721 y. 25 mayda Buxoroga yöl olişgan. 1721 y. 6 noyab.da X.t. va F. Beneveni boşçiligidagi elçilar Buxoro ş.da tantanali kutib olingan.

Ad.: Poslannik Petra I na Vostoke. Posolstvo Florio Beneveni v Persiyu i Buxaru v 17181725 godax, M., 1986; Gulamov X. G., Iz istorii diplomatiçeskix otnoşeniy Rossii s Buxarskim xanstvom XVIII v., T., 1992.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ХОНҚУЛИ ТЎПЧИБОШИ (17-а. охири — 18-а.нинг 1чораги) — Бухоро хонлигинииг Россияга юборган элчилари раҳбари (1716—18). Х.т. рус асирларидан бўлиб, мусулмонликни қабул қилган ва Бухоро хони Абулфайзхон саройида хизмат поғонасида хон қулидан тўпчибоши мансабигача эришган. Х.т. бошчилик қилган элчиларнинг асосий мақсади Россия билан Бухоро ўртасида ўзаро бож олмай савдосотиқ қилишни йўлга қўйиш, асирликдаги бухороликларни озод қилиш бўлган. Элчилик ўз вазифасини тўла адо этган.

Бухоро элчилари Петербургдан 1718 й. 18 мартда жўнаб кетишган. Аштархонда уларнинг сафига Пётр I томонидан Россия давлатининг Бухоро хонлигидаги элчиси (аслида жосуслик миссияси бошлиғи) қилиб тайинланган Флорио Беневени қўшилгач (1718 й. 13 нояб.), ҳар икки элчилик ҳайъатини Эрон орқали Бухорога жўнаб кетиши маъқул кўрилган. Аштархондан фақат 1719 й. 24 июнда йўлга чиқилган. Х.т. ва Ф. Беневени Ширвон хони ҳузурида — Шемахада анча туриб қолишгач, 1721 й. 25 майда Бухорога йўл олишган. 1721 й. 6 нояб.да Х.т. ва Ф. Беневени бошчилигидаги элчилар Бухоро ш.да тантанали кутиб олинган.

Ад.: Посланник Петра I на Востоке. Посольство Флорио Беневени в Персию и Бухару в 17181725 годах, М., 1986; Гуламов X. Г., Из истории дипломатических отношений России с Бухарским ханством XVIII в., Т., 1992.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.