Xost

Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 238–239-b. — ziyouz.com

Xost XOST, Xust, Xaşt — örta asrlarda Toxaristonga mansub şaharlardan biri. Andarob ş. (Şim. Afğoniston) yaqinida, Banda daryosi böyida, alKurza vodiysida joylaşgan. X. alohida okrug («amal») markazi bölib, unga 4 toğ daryosi böylab ötgan 4 yöl tutaşgan. Xitoy sayyohi Syuan Szan asarida X. Toxaristondagi Kyusito mulki sifatida qayd etilgan. 7-a. da bu yerda 3 ta Budda ibodatxonasi va bir neça rohiblar bölgan. Bu yerda arablar istilosi davrida qal'a bölib, unda Nizak Tabarxon (Nizak Tarxon) Qutayba ibn Muslim ta'qibidan qoçib yaşiringan. Qutayba bu mustahkam qal'ani kuç bilan egallay olmay, uni faqat hiyla bilan zabt etgan.

X. 9—10-a. manbalarida qayd etilgan. 9-a.da X.da jome masjidi bölgan. 10-a.da X. hosildor yerli, qalin boğlarga ega ozoda va gözal şahar hisoblangan. Unda arablarning «aşraf» qabilasi yaşagan, bu qabila 12-a.da Sam'oniy asarida ham qayd etilgan. Möğullar istilosidan löng, şuningdek, Amir Temur va temuriylar davrida Balxga, 16—17-a. larda esa Balx xonligiga tobe bölgan. Örta asr X. şahri hozir ham öz nomini saqlab qolgan. U 20-a. boşida Farang bilan birga Kattagon hokimiga tobe bir ölkani taşkil qilgan.

Ad.: Axmedov B. A., Istoriya Balxa, T., 1982; Kamaliddinov Ş.S., Istoriçeskaya geografiya Yujnogo Sogda i Toxaristana po araboyaziçnim istoçnikam IX — naçale XIII vv., T., 1996.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ХОСТ, Хуст, Хашт — ўрта асрларда Тохаристонга мансуб шаҳарлардан бири. Андароб ш. (Шим. Афғонистон) яқинида, Банда дарёси бўйида, алКурза водийсида жойлашган. X. алоҳида округ («амал») маркази бўлиб, унга 4 тоғ дарёси бўйлаб ўтган 4 йўл туташган. Хитой сайёҳи Сюань Цзан асарида X. Тохаристондаги Кюсито мулки сифатида қайд этилган. 7-а. да бу ерда 3 та Будда ибодатхонаси ва бир неча роҳиблар бўлган. Бу ерда араблар истилоси даврида қалъа бўлиб, унда Низак Табархон (Низак Тархон) Қутайба ибн Муслим таъқибидан қочиб яширинган. Қутайба бу мустаҳкам қалъани куч билан эгаллай олмай, уни фақат ҳийла билан забт этган.

X. 9—10-а. манбаларида қайд этилган. 9-а.да Х.да жоме масжиди бўлган. 10-а.да X. ҳосилдор ерли, қалин боғларга эга озода ва гўзал шаҳар ҳисобланган. Унда арабларнинг «ашраф» қабиласи яшаган, бу қабила 12-а.да Самъоний асарида ҳам қайд этилган. Мўғуллар истилосидан лўнг, шунингдек, Амир Темур ва темурийлар даврида Балхга, 16—17-а. ларда эса Балх хонлигига тобе бўлган. Ўрта аср X. шаҳри ҳозир ҳам ўз номини сақлаб қолган. У 20-а. бошида Фаранг билан бирга Каттагон ҳокимига тобе бир ўлкани ташкил қилган.

Ад.: Ахмедов Б. А., История Балха, Т., 1982; Камалиддинов Ш.С., Историческая география Южного Согда и Тохаристана по арабоязычным источникам IX — начале XIII вв., Т., 1996.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.